Raport_2010_PL_finanse
Teraz jesteś w: Strona głównaFinanse › Istotne czynniki ryzyka rynkowego
dopasuj rozmiar czcionki: A A A

Istotne czynniki ryzyka rynkowego

Zarządzanie ryzykiem rynkowym w Grupie ORLEN prowadzą w sposób skoordynowany jednostki, które w największym stopniu są na nie narażone, tj. PKN ORLEN, Basell ORLEN Polyolefins (BOP), ORLEN Asfalt, Anwil, Grupa Kapitałowa Unipetrol (Grupa Unipetrol) oraz Grupa Kapitałowa ORLEN Lietuva (Grupa ORLEN Lietuva).

 

Ryzyko rynkowe

PKN ORLEN zarządza ryzykiem rynkowym w oparciu o przyjętą politykę, która określa zasady pomiaru poszczególnych ekspozycji, parametry i czas zabezpieczania danego ryzyka oraz instrumenty zabezpieczające. Zarządzanie ryzykiem rynkowym jest realizowane przez wskazane do tego komórki organizacyjne pod nadzorem Komitetu Ryzyka Finansowego, Zarządu i Rady Nadzorczej PKN ORLEN.

Za zarządzanie ryzykiem w spółkach Grupy ORLEN i przestrzeganie przyjętej polityki w tym zakresie odpowiadają Zarządy oraz Rady Nadzorcze poszczególnych spółek. Za realizację transakcji zabezpieczających w imieniu poszczególnych spółek Grupy ORLEN objętych spójną polityką hedgingową odpowiada PKN ORLEN, który na mocy umów otrzymał stosowne pełnomocnictwa. Efektywność i wykonanie transakcji zabezpieczających są monitorowane przez poszczególne spółki Grupy ORLEN i przedkładane Komitetowi Ryzyka Finansowego PKN ORLEN oraz Zarządowi PKN ORLEN.

Grupa ORLEN narażona jest na ryzyko rynkowe związane z kursami walutowymi, stopami procentowymi, cenami towarów i cenami uprawnień do emisji dwutlenku węgla (CO2).

Celem zarządzania ryzykiem rynkowym jest ograniczenie niepożądanego wpływu zmian czynników ryzyka rynkowego i finansowego na przepływy pieniężne oraz wyniki w krótkim i średnim czasie.

Ryzyko zmian kursów wymiany walut

Grupa ORLEN narażona jest na ryzyko walutowe wynikające z należności i zobowiązań krótkoterminowych, środków pieniężnych, wydatków inwestycyjnych oraz zobowiązań z tytułu kredytów i obligacji własnych denominowanych w walutach obcych, planowanych przepływów pieniężnych z tytułu sprzedaży i zakupów towarów oraz produktów rafineryjnych i petrochemicznych. Ekspozycja walutowa jest zabezpieczana instrumentami typu forward lub swap.

Dla kursu USD/PLN występuje częściowo naturalne zabezpieczenie (hedging), gdyż przychody ze sprzedaży produktów, których wartość uzależniona jest od kursu USD, są równoważone przez koszty zakupu ropy w tej samej walucie.

W przypadku kursu EUR/PLN, w walucie tej denominowane są przychody ze sprzedaży produktów petrochemicznych. Dla tej grupy pozycji hedging naturalny występuje w ograniczonym zakresie (np. odsetki od kredytów denominowane w EUR, część zakupów inwestycyjnych).

Ryzyko zmian stóp procentowych

Ryzyko zmienności przepływów pieniężnych z tytułu zmian stóp procentowych wynika z udzielonych pożyczek, posiadanych lokat bankowych oraz zobowiązań z tytułu kredytów opartych o zmienne stopy procentowe. Grupa Kapitałowa ORLEN posiada transakcje pochodne zabezpieczające ryzyko przepływów pieniężnych z tytułu płatności odsetkowych związanych z emisją obligacji w PLN oraz przepływy pieniężne związane z płatnościami odsetkowymi dotyczącymi zewnętrznego finansowania w EUR i USD. W tym celu wykorzystywane są IRS (swapy procentowe), dla których stosuje rachunkowość zabezpieczeń przepływów pieniężnych.

Ryzyko związane z dostawą surowców

Ryzyko związane z dostawą surowców wynika z konieczności zapewnienia ich stałego i terminowego dopływu. W PKN ORLEN dostawy są realizowane w głównej mierze systemem rurociągów, transportem lądowym oraz morskim. Przyjęta przez PKN ORLEN strategia ma za zadanie przeciwdziałać zaburzeniom w dostawach surowców, głównie poprzez dywersyfikację ich źródeł oraz dostosowanie instalacji produkcyjnych do przerobu różnych gatunkowo typów surowców.

Ryzyko zmian cen ropy naftowej oraz produktów rafineryjnych i petrochemicznych

Raportowany przez Grupę Kapitałową ORLEN wynik operacyjny narażony jest na ryzyko zmian cen ropy naftowej oraz produktów rafineryjnych i petrochemicznych. Zmiany notowań marż (crack) na produktach rafineryjnych i petrochemicznych wpływają bezpośrednio na poziom przychodów i wynik operacyjny. Wahania notowań ropy naftowej wpływają bezpośrednio na poziom przychodów ze sprzedaży, podczas gdy koszty wytworzenia produktów ustalane są z zastosowaniem wyceny zapasów metodą średnioważonego kosztu, co może powodować niewspółmierne efekty po stronie kosztowej. Wrażliwość wyniku raportowanego na wahania notowań ropy naftowej wynika w szczególności z wymogu utrzymywania zapasów obowiązkowych.

Grupa ORLEN realizuje transakcje zabezpieczające ryzyko zmian ceny ropy naftowej, dla których stosuje rachunkowość zabezpieczeń.

Ryzyko zmian regulacji prawnych

Ryzyko wynikające ze zmian w przepisach prawnych dotyczy głównie realizacji Narodowego Celu Wskaźnikowego (NCW) oraz limitów ilościowych związanych z uprawnieniami do emisji CO2.

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 2007 roku, w ramach dostosowania do regulacji wspólnotowego prawa, opierającego się na osiągnięciu ambitnych celów w zakresie udziału energii z odnawialnych źródeł, poprawy efektywności energetycznej oraz redukcji emisji gazów cieplarnianych - tzw. pakietu 3x20, począwszy od 2008 roku na producentów paliw nakłada się obowiązek spełnienia Narodowego Celu Wskaźnikowego (NCW). NCW określa minimalny udział biokomponentów i innych paliw odnawialnych, liczony według wartości opałowej w ogólnej ilości paliw i biopaliw ciekłych zużywanych w ciągu roku kalendarzowego w transporcie. Wartość wskaźnika jest co roku aktualizowana i w 2010 roku wyniosła 5,75% w porównaniu z 4,60% w 2009 roku oraz 3,45% w 2008 roku. Rosnąca wartość NCW oraz brak regulacji w sprawie sprzedaży paliw E10 (benzyna z 10-proc. zawartością bioetanolu) i B7 (oleju napędowego z 7-proc. zawartością bioetanolu) wymusza na PKN ORLEN wprowadzanie do obrotu paliwa B100. Dodatkowo w połowie 2011 roku przewidywane jest zniesienie ulg podatkowych związanych z wykorzystywaniem biokomponentów i biopaliw, co może skutkować wzrostem kosztów działalności i utrudnieniami w realizacji celów NCW w przyszłości.

Na podstawie obowiązujących uregulowań prawnych, wynikających z przyjętego przez Unię Europejską Protokołu z Kioto do Ramowej Konwencji Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatycznych, spółki Grupy ORLEN otrzymały przydział uprawnień do emisji CO2.

Grupa Kapitałowa ORLEN corocznie weryfikuje liczbę uprawnień, wraz z określeniem sposobu systematycznego bilansowania stwierdzonych niedoborów/nadwyżek na zasadach transakcji wewnątrzgrupowych bądź transakcji na rynku terminowym i spot. W 2010 roku Grupa ORLEN sprzedała nadwyżki uprawnień do emisji CO2 oraz zawarła terminowe transakcje zakupu uprawnień.

Ryzyko zmian trendów w konsumpcji i imporcie paliw

Zmiana trendów w konsumpcji i imporcie paliw może wywierać istotny wpływ na wielkość sprzedaży oraz poziom możliwych do uzyskania cen na produkty spółek Grupy ORLEN, a tym samym na sytuację finansową Grupy ORLEN.

Ryzyko kredytowe

Grupa ORLEN narażona jest na ryzyko kredytowe, związane przede wszystkim z należnościami handlowymi. W działalności handlowej prowadzi sprzedaż produktów i usług z odroczonym terminem płatności, w wyniku czego może powstać ryzyko nieotrzymania należności od kontrahentów.

W celu zminimalizowania ryzyka kredytowego, a także utrzymywania możliwie najniższego kapitału obrotowego, Grupa ORLEN stosuje procedurę przyznawania kontrahentom limitu kredytu kupieckiego i określania formy jego zabezpieczenia. Kontrahent kupujący z odroczonym terminem płatności jest indywidualnie oceniany pod kątem ryzyka kredytowego. Należności kontrahentów są regularnie monitorowane przez służby finansowe. W przypadku wystąpienia należności przeterminowanych następuje, zgodnie z obowiązującymi procedurami, wstrzymanie sprzedaży i uruchamiane zostają procedury windykacji. Dodatkowo część należności jest ubezpieczana w ramach programów ubezpieczenia kredytu kupieckiego.

Ryzyko kredytowe, wynikające z aktywów stanowiących dodatnią wycenę instrumentów pochodnych, jest uważane przez Grupę ORLEN za niskie z uwagi na fakt, iż wszystkie transakcje zawierane są z bankami o wysokim ratingu kredytowym. Jednym z istotnych parametrów wyboru banku jest posiadanie ratingu na poziomie nie niższym niż A.

Ryzyko płynności

Na dzień 31 grudnia 2010 roku wskaźnik relacji aktywów obrotowych do zobowiązań krótkoterminowych (wskaźnik płynności bieżącej) wyniósł 1,3. Grupa ORLEN na koniec 2010 roku posiadała dostępne, niewykorzystane linie kredytowe w wysokości ponad 1 mld euro.

W celu zapewnienia dodatkowego źródła środków potrzebnych do zabezpieczenia płynności finansowej, Grupa ORLEN uruchomiła Programy Emisji Obligacji z łącznym limitem zadłużenia do 2 mld zł, z czego na dzień 31 grudnia 2010 roku wykorzystano 1 155 289 tys. zł.


Marki Grupy ORLEN