Słowniczek

B

BARYŁKA

Jednostka objętości cieczy używana głównie w handlu ropą naftową i przemyśle naftowym. 1 baryłka ropy naftowej (1 bbl) = 42 galony amerykańskie = 158,96832 litra.

BIOETANOL

Alkohol etylowy otrzymywany z biomasy lub biodegradowalnych odpadów.

BOE

Ang. barrel of oil equivalent = baryłka ekwiwalentu ropy naftowej.

C

CLS

Notowanie ropy Canadian Light Sweet w Edmonton, w prowincji Alberta.

CNG

Ang. compressed natural gas – sprężony gaz ziemny.

CO₂/e/MJ

Jednostka emisji gazów cieplarnianych.

CODO / COCO

Stacja paliw będąca własnością Spółki, prowadzona przez ajenta (ang. Company Owned Dealer Operated) / Stacja paliw będąca własnością Spółki i prowadzona przez nią (ang. Comany Owned Company Operated) / Stacje własne – ang. Company Owned Dealer Operated / Company Owned Company Operated.

D

DES

Formuła Delivery ex ship, sprzedający LNG zapewnia dostarczenie statku z surowcem do portu wybranego przez kupującego.

DESTYLACJA

Metoda rozdzielania fizycznego mieszanin ciekłych, w której wykorzystywane jest zjawisko różnic temperatur wrzenia poszczególnych komponentów w mieszaninie poddawanej rozdzielaniu.

DOFO / DODO

Stacja paliw będąca własnością ajenta i prowadzona na zasadzie umowy franszyzy (ang. Dealer Owned Franchise Operated) / Stacja paliw będąca własnością ajenta i prowadzona przez niego (ang. Dealer Owned Dealer Operated).

DYFERENCJAŁ

Liczony na bazie rzeczywistego udziału przerobionych rop. Notowania spot.

E

EEX

Ang. European Energy Exchange AG – Europejska Giełda Energii w Niemczech.

EIA

Ang. Energy Information Administration – Administacja Informacji Energetycznej w USA.

EU ETS

Unijny system handlu uprawnieniami do emisji.

F

FOB

Formuła Free on board, sprzedający LNG zapewnia dostarczenie surowca na zbiornikowiec w porcie załadunkowym.

FSRU

Typ pływającej jednostki (ang.Floating Storage Regasification Unit) zdolnej do wyładunku LNG, procesowego składowania i regazyfikacji LNG, a także do świadczenia usług dodatkowych.

G

GHG

Gazy cieplarniane (ang. Greenhouse Gases) – gazowe składniki atmosfery mające zdolność zatrzymywania energii słonecznej w obrębie atmosfery ziemskiej, które mają wpływ na efekt cieplarniany.

H

HENRY HUB

Hub / obszar cenowy w Stanach Zjednoczonych.

HVO

Instalacja uwodornienia olejów roślinnych.

HYDROKRAKING

Katalityczny kraking surowców węglowodorowych w obecności wodoru. Proces ten podnosi uzyski produktów lekkich ropy naftowej.

HYDROODSIARCZANIE

Proces usuwania związków siarki w wyniku kontaktu surowca z wodorem na złożu katalizatora w warunkach podwyższonej temperatury i ciśnienia.

I

ICE

Ang. Intercontinental Exchange - giełda specjalizująca się w handlu energią i surowcami.

K

KATALIZATOR

Substancja, która przyspiesza (inicjuje) oczekiwaną reakcję chemiczną.

KMB

Kilometr bieżący.

KPMG

Kawernowy podziemny magazyn gazu.

KRAKING

Termiczna lub katalityczna przemiana ciężkich lub złożonych węglowodorów w produkty lekkie i koks, co powoduje wzrost wydajności uzysku lekkich produktów z ropy naftowej.

L

LNG

Ang. liquefied natural gas – skroplony gaz ziemny.

M

MED STRIP

Notowanie ropy Brent.

MMR

Ang. Micro Modular Reactor – mikro, modułowy reaktor jądrowy.

MODELOWA MARŻA OLEFINOWA

Liczona wg formuły: przychody (100% Produkty = 0,85Etylen54% + 0,92Propylen28% + 0,84Glikole9% + 0,81Butadien6% + 0,8Tlenek Etylenu3%) minus koszty (100% Wsad = 100% Nafta); ceny produktów wg notowań.

MODELOWA MARŻA PETROCHEMICZNA

Liczona wg formuły: przychody ze sprzedaży produktów (98% Produkty = 44% HDPE + 7% LDPE + 35% PP Homo + 12% PP Copo) - koszty (100% wsadu = 75% nafty + 25% LS VGO). Notowania rynkowe kontrakt.

MODELOWA MARŻA RAFINERYJNA

Liczona wg formuły (do dnia 31.07.2022): przychody ze sprzedaży produktów (93,5% Produkty = 36% Benzyna + 43% Olej napędowy + 14,5% Ciężki olej opałowy) - koszty (100% wsadu: ropa i pozostałe surowce). Całość wsadu przeliczona wg notowań ropy Brent. Notowania rynkowe spot. Liczona wg formuły (od dnia 01.08.2022).: przychody (93,6% Produkty = 33% Benzyna + 48% Diesel + 13% Ciężki olej opałowy) - koszty (100% wsadu: 98% ropa Brent + 2% gaz ziemny). Notowania rynkowe spot.

MONOMERY

Cząsteczki tego samego lub kilku różnych związków chemicznych o stosunkowo niedużej masie cząsteczkowej, z których w wyniku reakcji polimeryzacji powstają polimery; etylen i propylen.

MWe

Megawat energii elektrycznej.

MWt

Megawat energii cieplnej.

N

NBP

Ang National Balancing Point – hub / obszar cenowy w Wielkiej Brytanii.

NCG

Ang. NetConnect Germany GmbH & Co. KG – hub / obszar cenowy w Niemczech.

NCI

Ang. Net Carbon Intensity – współczynnik emisji netto ze sprzedanych produktów energetycznych mierzony w gCO2e/MJ dla zakresów emisji 1,2,3.

NCR

Narodowy Cel Redukcyjny – wskaźnik określający minimalną wartość ograniczenia emisji gazów cieplarnianych w cyklu życia paliw ciekłych, biopaliw ciekłych, gazu skroplonego (LPG), sprężonego gazu ziemnego (CNG), skroplonego gazu ziemnego (LNG), oleju do silników statków żeglugi śródlądowej lub wodoru, stosowanych w transporcie, w przeliczeniu na jednostkę energii, rozporządzonych przez dokonanie jakiejkolwiek czynności prawnej lub faktycznej, lub zużytych przez ten podmiot na potrzeby własne, oraz energii elektrycznej stosowanej w pojazdach samochodowych, sprzedanej odbiorcy końcowemu lub zużytej przez ten podmiot na potrzeby własne.

NCW

Narodowy Cel Wskaźnikowy – wskaźnik określający minimalny udział biokomponentów w danym roku kalendarzowym w paliwach ciekłych i biopaliwach ciekłych wprowadzanych na rynek lub zużywanych na potrzeby własne.

NGL

Ang. natural gas liquids – gaz składający się z cięższych niż metan molekuł: etanu, propanu, butanu, izobutanu itp.

Nm³

Normalny metr sześcienny gazu.

O

ODWIERTY NETTO

Liczba odwiertów skorygowana o udziały innych partnerów.

OECD

Ang. Organisation for Economic Cooperation and Development - Organizacja Współpracy Gospodarczej i Rozwoju.

OPEC

Ang. Organization of the Petroleum Exporting Countries - Organizacja Krajów Eksportujących Ropę Naftową.

OTC

Nieregulowany rynek pozagiełdowy (ang. Over The Counter Market) na którym transakcje zawierane są bezpośrednio między uczestni- kami rynku, bez prowizji. Na rynku brak jest instytucji nadzorującej. Handel prowadzony jest przez całą dobę z wyjątkiem weekendów.

P

PMG

Podziemny magazyn gazu.

POLIMERY

Substancje chemiczne o bardzo dużej masie cząsteczkowej, które składają się z wielokrotnie powtórzonych jednostek zwanych merami; polietylen i polipropylen.

S

SMR

Ang. Small Modular Reactor – technologia małych, modułowych reaktorów jądrowych o mocy do 300 MW.

SSLNG

Rynek LNG małej skali (ang. Small-scale liquefied natural gas).

T

T1 PSER

Ang. Tier1 Process Safety Events Rate = liczba zdarzeń o dużych skutkach w związku z uwolnieniem substancji do otoczenia x 1 000 000 / ilość roboczogodzin.

T2 PSER

Liczba zdarzeń o mniejszych skutkach w związku z uwolnieniem substancji do otoczenia x 1 000 000 / ilość roboczogodzin.

TGE

Towarowa Giełda Energii S.A.

THE

Ang. Trading Hub Europe – hub / obszar cenowy w Niemczech.

TPA

Zasada TPA (z ang. Third Party Access), czyli zasada dostępu stron trzecich do sieci energii lub gazu. Oznacza ona możliwość wykorzystania sieci lokalnego dostawcy energii lub gazu w celu dostarczenia klientowi energii lub gazu zakupionych u innego sprzedawcy.

TRR

Ang. Total Recordable Rate = międzynarodowy wskaźnik wypadkowości w przedsiębiorstwach wyznaczany w następujący sposób: (ilość wypadków przy pracy w danym okresie/liczbę roboczogodzin przepracowanych w tym okresie) x 1 000 000.

TTF

Ang. Title Transfer Facility – hub / obszar cenowy w Holandii.

U

UPSTREAM

Działalność poszukiwawczo-wydobywcza węglowodorów.

URAL RDAM (URAL CIF ROTTERDAM)

Notowanie ropy Ural w Rotterdamie.

URE

Urząd Regulacji Energetyki.

V

VISBREAKING

Proces termicznego rozkładu gudronu, czyli oleju ciężkiego będącego pozostałością procesu destylacji próżniowej ropy naftowej. W wyniku procesu destylacji mieszaniny poreakcyjnej uzyskuje się frakcje benzynowe i oleju napędowego. Powstały w trakcie procesu gaz jest oddzielany i po oczyszczeniu z zawartości związków siarki wykorzystany jako paliwo technologiczne do podgrzewania surowca (ropy) w procesach rafinacji.

W

WĘGLOWODORY

Związki organiczne zbudowane z węgla i wodoru. Ropa naftowa i gaz ziemny są mieszaninami węglowodorów

WKB

Wskaźnik Kultury Bezpieczeństwa jest liczony jako suma: iloczynu wartości procentowej realizacji celu dla całkowitego wskaźnika wypadkowości TRR (wskaźnika wypadkowości TRR spółki z kontraktorami) osiągniętej przez daną spółkę oraz wartości 0,7 (wagi poziomu wypadkowości w WKB); iloczynu wartości procentowej realizacji celu dla wskaźnika zgłaszania i realizacji zagrożeń WZZ osiągniętej przez daną spółkę oraz wartości 0,3 (wagi poziomu zgłaszania zagrożeń w WKB).

WTI

Notowanie ropy West Texas Intermediate.

WYSOKOSPRAWNA KOGENERACJA

Wytwarzanie energii elektrycznej lub mechanicznej i ciepła użytkowego w kogeneracji, które zapewnia oszczędność energii pierwotnej zużywanej w jednostce kogeneracji w wysokości nie mniejszej niż 10% w porównaniu z wytwarzaniem energii elektrycznej i ciepła w układach rozdzielonych lub w jednostce kogeneracji o mocy zainstalowanej elektrycznej poniżej 1 MW w porównaniu z wytwarzaniem energii elektrycznej i ciepła w układach rozdzielonych.

Słownik skrótów i definicji znajduje się również na stronie internetowej Spółki: http://www.orlen.pl