Woda i zasoby morskie [ESRS E3]

Podsumowanie analizy podwójnej istotności w zakresie wody i zasobów morskich [E3.IRO-1]

Grupa ORLEN prowadzi działalność w oparciu o kompleksowy system zarządzania zasobami wodnymi i morskimi, który łączy wymagania regulacyjne z praktycznymi rozwiązaniami operacyjnymi dostosowanymi do lokalnego kontekstu każdej instalacji. System ten obejmuje cały cykl korzystania z wody – od poboru, poprzez zużycie i obiegi technologiczne, po zrzuty, retencję i ponowne wykorzystanie. Realizacja procesów odbywa się zgodnie z obowiązującymi pozwoleniami wodnoprawnymi i zintegrowanymi, a ich przebieg podlega systematycznemu monitorowaniu w ramach formalnych programów zgodności. Działalność Grupy ORLEN w istotnym stopniu uzależniona jest od dostępności odpowiednich wolumenów oraz jakości zasobów wodnych. Najbardziej wodochłonnym segmentem Grupy ORLEN jest segment Energetyka. Istotne zużycie wody występuje również w obszarach Rafineryjnym, Petrochemicznym oraz segmencie Consumers & Products, m.in. w ramach funkcjonowania myjni samochodowych.

W obszarze wody i zasobów morskich zidentyfikowano wpływy, ryzyka oraz szanse związane z prowadzeniem działalności operacyjnej oraz transformacją modelu biznesowego w kierunku procesów zoptymalizowanych pod kątem zużycia wody, poboru wód powierzchniowych, podziemnych i morskich oraz odprowadzania ścieków. Wpływy te są zarządzane poprzez stosowanie technologii uzdatniania, ograniczanie ładunków zanieczyszczeń zgodnie z pozwoleniami oraz monitoring parametrów ilościowych i jakościowych. Do głównych wpływów należy zużycie wody w procesach operacyjnych. Wpływy te mają charakter rzeczywisty i dotyczą przede wszystkim działalności własnej Grupy ORLEN.

Dostosowywanie instalacji w aktywach Grupy ORLEN do nowych wymagań środowiskowych, w tym zastępowanie obiektów charakteryzujących się wysoką wodochłonnością, stwarza możliwość ograniczenia kosztów związanych z użytkowaniem wody. Grupa koncentruje się na identyfikacji i realizacji rozwiązań, których efekty mogą zostać potwierdzone na podstawie danych operacyjnych.

Grupa ORLEN dokonała oceny ekspozycji na ryzyka wodne, w tym obszary o znacznym deficycie wody w oparciu o dostępne narzędzia analityczne i dane środowiskowe, w szczególności WRI Aqueduct Water Risk Atlas.

Na dzień raportowania zidentyfikowano prowadzenie działalności w regionach o wysokim stresie wodnym. Dodatkowo, w wybranych lokalizacjach występują inne rodzaje ryzyk (np. zagrożenia powodziowe i obszary ochrony wód – Austria; pobór wód powierzchniowych – Czechy/Łaba), które adresowane są poprzez wymogi prawne w projektowaniu, budowie i eksploatacji oraz zasady zgodności.

Konsultacje z interesariuszami, w tym z potencjalnie dotkniętymi społecznościami, prowadzone są w szczególności w ramach formalnych procedur wymaganych prawem (OOŚ, decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach, pozwolenia wodnoprawne). Na podstawie dostępnych informacji w roku sprawozdawczym nie prowadzono dodatkowych, odrębnych konsultacji poświęconych wyłącznie zasobom wodnym.

Polityki związane z wodą i zasobami morskimi [E3-1]

W ramach działalności Grupy funkcjonują różne modele korzystania z wód, obejmujące zarówno pobór wód powierzchniowych i podziemnych na cele technologiczne, zakup wody z zewnętrznych sieci, wykorzystanie wody morskiej, jak i eliminację zrzutów poprzez retencję i zawracanie strumieni wodnych do procesów. W lokalizacjach o niskiej intensywności procesowej pobór ogranicza się do celów bytowych i przeciwpożarowych, a zrzuty dotyczą wyłącznie wód opadowych i roztopowych.

W 2025 roku w Grupie ORLEN opracowano Politykę gospodarki wodnościekowej Grupy ORLEN, która uszczegóławia założenia Strategii ORLEN 2035, Strategii Zrównoważonego Rozwoju Grupy ORLEN oraz unijnej Strategii odporności gospodarki wodnej. Polityka ta określa kierunki działań i zasoby niezbędne do odpowiedzialnego, zrównoważonego i bezpiecznego korzystania z wód, ze szczególnym uwzględnieniem lokalizacji potencjalnie narażonych na ryzyko wodne.

Polityki uwzględniają obowiązujące wymogi regulacyjne na poziomie międzynarodowym, unijnym i krajowym oraz specyfikę technologiczną i lokalizacyjną poszczególnych instalacji. W ramach ładu organizacyjnego polityki są zatwierdzane na poziomie zarządczym, a ich wdrożenie nadzorują wyznaczone jednostki organizacyjne. Obejmuje to m.in. należytą staranność w obszarze wody, audyty środowiskowe, szkolenia, nadzór nad pozwoleniami wodnoprawnymi i zintegrowanymi oraz analizę incydentów środowiskowych. Na dzień sporządzenia raportu wszystkie lokalizacje Grupy są objęte obowiązującymi politykami.

Ponadto w Grupie ORLEN funkcjonuje szereg procedur, instrukcji i zarządzeń dotyczących ochrony środowiska, powiązanych z zarządzaniem zasobami wodnymi. Obejmują one w szczególności realizację obowiązków wynikających z pozwoleń wodnoprawnych i zintegrowanych dla instalacji eksploatowanych przez spółki Grupy.

Działania i zasoby związane z wodą i zasobami morskimi [E3-2]

W zależności od lokalnego kontekstu stosowane są różne modele korzystania z wód, w tym pobór wód powierzchniowych i podziemnych, zakup zewnętrzny, wykorzystanie wody morskiej oraz eliminacja części zrzutów dzięki retencji i zawracaniu strumieni do procesów. W lokalizacjach o niskiej intensywności procesowej pobory ograniczają się do celów bytowych i przeciwpożarowych, a zrzuty dotyczą głównie wód opadowych i roztopowych. Zasady operacyjne koncentrują się na ograniczaniu zużycia, zwiększaniu efektywności i recyrkulacji, wdrażaniu najlepszych dostępnych technik (BAT), prewencji zanieczyszczeń oraz prowadzeniu działań w oparciu o ocenę ryzyka. Uzdatnianie prowadzone jest zgodnie z profilem zanieczyszczeń, a ścieki są kierowane do uprawnionych oczyszczalni. System zarządzania zapewnia zgodność z obowiązującymi pozwoleniami wodnoprawnymi i zintegrowanymi, wykorzystuje lokalne procedury operacyjne, monitoring ilościowy i jakościowy, audyty środowiskowe, analizę incydentów oraz w wybranych lokalizacjach systemy EMAS, ISO 14001 i ISO 50001. Role i odpowiedzialności w zakresie zgodności, raportowania i eskalacji ryzyk są przypisane na poziomie zarządczym, a nadzór opiera się na jednolitych standardach danych, harmonogramach przeglądów i jasno zdefiniowanych właścicielach procesów.

Grupa ORLEN na bieżąco realizuje działania w zakresie gospodarki wodnej w sposób dostosowany do lokalizacji i charakteru prowadzonej działalności operacyjnej. Działania te obejmują m.in.:

• racjonalizację poboru wody poprzez bilansowanie strumieni i ograniczanie zużycia wody słodkiej tam, gdzie dostępne są alternatywne źródła,
• wykorzystanie wody morskiej do chłodzenia urządzeń i zatłaczania do górotworu; monitoring jakości i oddziaływania potwierdza brak negatywnego wpływu na akwen; woda wykorzystywana w zatłaczaniu równoważy wydobyte płyny złożowe,
• wdrażanie obiegów zamkniętych, recyrkulacji oraz ponownego wykorzystania wód,
• podczyszczanie i zagospodarowywanie wód opadowych i roztopowych,
• stosowanie najlepszych dostępnych technik (BAT) oraz modernizację instalacji uzdatniania wód i oczyszczana ścieków,
• prowadzenie stałego i okresowego monitoringu ilości i jakości pobieranych oraz odprowadzanych wód, zgodnie z warunkami pozwoleń,
• działania prewencyjne oraz procedury reagowania na incydenty środowiskowe,
• wykorzystanie wody morskiej w procesach technologicznych wyłącznie w ramach obowiązujących pozwoleń i na podstawie monitoringu oddziaływania,
• działania operacyjne oparte o dialog z interesariuszami w całym łańcuchu wartości (upstream i downstream),
• stosowanie rozwiązań proceduralnych i organizacyjnych w ramach Zintegrowanego Systemu Zarządzania, w tym wyznaczanie celów i działań środowiskowych przez poszczególne spółki Grupy,
• wdrażanie rozwiązań technicznych, takich jak recyrkulacja, poszukiwanie alternatywnych źródeł wody oraz technologie ograniczające zużycie zasobów,
• działania edukacyjne podnoszące świadomość pracowników w zakresie zrównoważonego rozwoju i oszczędzania wody.

Działania te nakierowane są na operacje własne.

Działania podejmowane w odniesieniu do obszarów narażonych na ryzyko wodne

Każda z form działalności w Grupie ORLEN zlokalizowana w obszarach o podwyższonym poziomie stresu wodnego jest zidentyfikowana i monitorowana. Działania oraz alokacja zasobów są dostosowywane do lokalnych uwarunkowań hydrologicznych, charakteru prowadzonej działalności oraz skali potencjalnych oddziaływań. Jeżeli jest to wymagane wdrażane są środki zaradcze mające na celu ograniczenie zużycie wody oraz minimalizację negatywnego wpływu na lokalne zasoby wodne, w tym działania zwiększające efektywność procesów wodno‑ściekowych. W obszarach szczególnie wrażliwych realizowane są regularne przeglądy ryzyk oraz plany ciągłości działania, uwzględniające potencjalne skutki zmian klimatu.

Działania inwestycyjne - projektowanie produktów i usług

W procesach rozwojowych uwzględniana jest intensywność wodna rozwiązań. Technologie i rozwiązania procesowe projektowane są w sposób ograniczający zapotrzebowanie na wodę w fazie użytkowania oraz w łańcuchu wartości.

Działania inwestycyjne poprzedzane są ocenami oddziaływania na środowisko oraz, w razie potrzeby, badaniami terenowymi. Dokumentacja środowiskowa przedstawiana jest właściwym organom administracji oraz zainteresowanym społecznościom w ramach obowiązujących procedur. W przypadku inwestycji lub działań mogących oddziaływać na lokalne zasoby wodne Grupa ORLEN prowadzi dialog z interesariuszami w ramach obowiązujących procedur administracyjnych, w tym z organami administracji publicznej oraz lokalnymi społecznościami. Współpraca ta realizowana jest m.in. w procesach ocen oddziaływania na środowisko oraz uzyskiwania pozwoleń wodnoprawnych.

Projektowanie produktów i usług pod kątem rozwiązywania problemów związanych z wodą:

• projektowanie z poszanowaniem zasobów wodnych: dążenie do zmniejszania zapotrzebowania na wodę w użytkowaniu i serwisie,
• rozwiązania procesowe: technologie umożliwiające ponowne wykorzystanie i zmniejszenie poboru u użytkowników oraz w łańcuchu wartości (np. odzysk kondensatów, wody płuczącej),
• innowacje i cyfryzacja: zdalnych pomiarów, systemów automatycznej kontroli ładunków i jakości.

W praktyce wdrażane są rozwiązania minimalizujące wpływ na środowisko, takie jak obiegi zamknięte, podczyszczanie i zagospodarowanie wód opadowych oraz technologie redukujące zużycie wody w obiektach socjalnobytowych. W działalności detalicznej, w szczególności w obszarze myjni samochodowych, stosowane są systemy uzdatniania i recyklingu, umożliwiające ograniczenie poboru wody świeżej; ponad 91% myjni wyposażonych jest w instalacje uzdatniania wody, a w wybranych lokalizacjach wdrażane są pilotażowe cyfrowe wodomierze dla poprawy jakości danych. W działalności przemysłowej prowadzone są działania optymalizujące zużycie wody, modernizacje infrastruktury wodnokanalizacyjnej oraz ograniczanie strat wody.

W kilku obszarach prowadzone były nowe projekty dotyczące rozwijania obiegów zamkniętych i ponownego wykorzystania wody. Obejmowały one m.in.:

• odzysk i ponowny użytek wody technologicznej,
• produkcję wody gospodarczej ze ścieków oczyszczonych,
• zagospodarowanie kondensatów parowych i wód procesowych jako surowca dla innych instalacji,
• stosowanie układów recyrkulacji i filtracji,
• projektowanie i budowę instalacji zawrotu wody, w tym w formule EPC,
• wykorzystanie systemów wody szarej w instalacjach sanitarnych,
• retencjonowanie wód opadowych na potrzeby utrzymania terenów zielonych,
• domykanie wybranych procesów technologicznych w celu ograniczenia poboru świeżej wody.

W zakresie bieżących kosztów operacyjnych związanych z działaniami funkcjonującymi w ramach obiektów Grupy ORLEN dotyczących gospodarki wodno-ściekowej odnotowano:

• nakłady operacyjne na odzysk i ponowne wykorzystanie wody, w tym utrzymanie systemów GOZ,
• koszty operacyjne związane z monitoringiem, analizami i zapewnieniem zgodności regulacyjnej,
• nakłady na infrastrukturę retencyjną i systemy ponownego wykorzystania wody.

Koszty obejmowały m.in. modernizacje technologiczne, instalacje filtracyjne, retencjonowanie wód, rekultywację oraz rozwój systemów obiegów zamkniętych.

W 2025 roku ORLEN S.A. realizował głównie nakłady OPEX, które wyniosły 14,8 mln PLN. W Grupie ORLEN nie zidentyfikowano istotnych nakładów Capex i Opex dedykowanych wyłącznie działaniom na obszarach o znacznym deficycie wody.

W perspektywie Strategii Zrównoważonego Rozwoju tj. do roku 2035 ORLEN S.A. planuje zrealizowanie inwestycji dotyczących oczyszczalni ścieków. Grupa Termika planuje zrealizowanie instalacji do odzysku ciepła ze ścieków komunalnych i wody chłodzącej. Nakłady na powyższe inwestycje, w horyzoncie do 2035 roku, wyniosą łącznie 3 904 mln PLN.

Działania zbiorowe i współpraca z interesariuszami

Ze względu na charakter zasobów wodnych jako dóbr wspólnych, część działań realizowano we współpracy z:

• dostawcami technologii wodnościekowych,
• wykonawcami instalacji, w tym EPC,
• administracją publiczną i organami inspekcji środowiskowej,
• jednostkami prowadzącymi monitoring i analizy laboratoryjne,
• partnerami branżowymi i operatorami instalacji,
• usługodawcami korzystającymi z recyklingu wody.

Cele związane z wodą i zasobami morskimi [E3-3]

Grupa ORLEN nie posiada mierzalnych celów na potrzeby oceny dokonywanych postępów w zakresie wody i zasobów morskich. Grupa dąży do optymalizacji zużycia wody, co wynika ze Strategii Zrównoważonego Rozwoju 2025-2035.

Ponadto Grupa realizuje cele strategiczne skoncentrowane na ograniczaniu wpływu wodnego, w szczególności:

• wyznaczenie śladu wodnego ORLEN S.A. do końca 2026 roku,
• wyznaczenie śladu wodnego całej Grupy ORLEN do 2030 roku,
• ograniczanie zużycia wody tam, gdzie jest to technologicznie możliwe,
• zwiększanie udziału recyrkulacji i ponownego wykorzystania wód,
• opracowanie planów uzupełniania zasobów wodnych na obszarach dotkniętych deficytem,
• rozwój gospodarki obiegu zamkniętego, w tym zamykanie obiegów wody (np. poprzez modernizację myjni).

W 2025 roku rozpoczęto projekt przygotowujący do obliczenia śladu wodnego - etap 0. Obejmował on przeprowadzenie warsztatów i prac przygotowawczych, określenie zakresu i metodyki, wybór partnera eksperckiego odpowiedzialnego za walidację i wsparcie metodologiczne. W roku 2026 planowane jest szczegółowe mapowanie obszaru Rafinerii Zakładu Produkcyjnego ORLEN S.A. w Płocku. Mapowanie obejmie identyfikację źródeł poboru, procesów wykorzystujących wodę, strumieni zużycia, zrzutów, magazynowania, recyrkulacji oraz klasyfikację rodzajów wód. Projekt ten stanowi podstawę do opracowania jednolitej metodyki liczenia śladu wodnego na poziomie Grupy.

Począwszy od 2026 roku Grupa ORLEN planuje spójne strategiczne podejście do wdrożenia i realizacji polityk środowiskowych, dostosowane do Strategii ORLEN 2035 i Strategii Zrównoważonego Rozwoju 2025–2035. W szczególności przewidziano:

• określenie celów środowiskowych i sposobów ich realizacji,
• wyznaczenie mierzalnych, monitorowalnych wskaźników KPI,
• monitorowanie postępów w realizacji polityk środowiskowych.

Zużycie wody [E3-4]

Dane dotyczące zużycia wody w Grupie ORLEN pozyskiwane są za pomocą urządzeń pomiarowych i pochodzą z pomiarów bezpośrednich. Informacje te archiwizowane są w dedykowanych systemach informatycznych. Dla celów sprawozdawczych w Grupie ORLEN przyjęto, że woda magazynowana obejmuje wyłącznie wodę przechowywaną na cele ochrony przeciwpożarowej. Poziomy w innych zbiornikach technologicznych charakteryzują się zmiennością, która uniemożliwia określenie stałej ilości zretencjonowanej wody.