- Strona główna
- Sprawozdanie z działalności
- Nasze Otoczenie
- Otoczenie regulacyjne
Otoczenie regulacyjne
Otoczenie regulacyjne pozostaje jednym z najważniejszych czynników kształtujących działalność Grupy ORLEN. Branża paliwowo‑energetyczna, pełniąca kluczową rolę w gospodarce oraz transformacji klimatycznej, podlega szerokiemu i coraz bardziej szczegółowemu zakresowi regulacji obejmujących m.in. redukcję emisji, rozwój technologii niskoemisyjnych, bezpieczeństwo energetyczne oraz funkcjonowanie rynków paliw i energii.
Na poziomie UE szczególne znaczenie mają zmiany wynikające z aktualizacji celów klimatycznych do 2040 roku, reformy systemu EU ETS i przesunięcia terminu wdrożenia EU ETS2, a także regulacje dotyczące wodoru, biometanu, paliw SAF oraz ograniczania emisji metanu w sektorze energetycznym. Istotne są również przepisy dotyczące rynku gazu i wodoru oraz sankcje energetyczne i regulacje stopniowo ograniczające import surowców z Rosji i Białorusi.
W Polsce wdrażane są kluczowe reformy obejmujące m.in. rynek wodoru, system zapasów interwencyjnych, krajową realizację celów OZE i NCW, efektywność energetyczną, systemy aukcyjne dla OZE i biometanu, a także nowe mechanizmy wsparcia odbiorców energii. Prowadzone są również prace nad istotnymi projektami ustaw dotyczącymi ETS, rynku energii, przyłączeń do sieci, ROP oraz systemu kaucyjnego.
Regulacje te mają bezpośredni wpływ na działalność operacyjną Grupy ORLEN – w szczególności w segmentach rafineryjnym, petrochemicznym, energetycznym, gazowym i detalicznym – kształtując kierunki inwestycji, koszty operacyjne oraz tempo realizacji transformacji energetycznej.
Europejskie otoczenie regulacyjne
Wykaz najważniejszych unijnych aktów prawnych i regulacji dla Grupy ORLEN
| Akt prawny/Regulacja | Opis | Wpływ na segmenty działalności Grupy | Status regulacji |
|---|---|---|---|
| Zmiana Europejskiego prawa o klimacie i propozycja celu klimatycznego na 2040 rok; COM/2025/524 final |
UE i państwa członkowskie zobowiązały się do osiągnięcia celu neutralności klimatycznej do 2050 roku. Ustanowiony został pierwszy cel pośredni
polegający na zmniejszeniu emisji gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55 % do 2030 roku i zobowiązano KE do zaproponowania kolejnego celu
pośredniego na 2040 roku. Po przyjęciu prawnie wiążącego celu na rok 2040, rozpoczną się przygotowania ram polityki energetyczno-klimatycznej na
okres po 2030 roku. Wypracowane rozwiązania zakładają:
| Wysoki Energy | Istniejąca regulacja |
| Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2413 tzw. „RED III” - rewizja Dyrektywy (UE) 2018/2001 |
Wypracowane rozwiązania zakładają:
Dyrektywa RED III uchyla przepisy unijne stanowiące podstawę dla polskiej regulacji Narodowego Celu Redukcyjnego. | Wysoki | Istniejąca regulacja |
| Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/2405 „ReFuelEU Aviation” |
Rozporządzenie zakłada stopniowe wprowadzanie obowiązku dostarczania do unijnych portów lotniczych zrównoważonych paliw lotniczych( SAF) w
paliwach lotniczych udostępnianych w tych portach:
| Wysoki – Downstream | Istniejąca regulacja |
| Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1787 z dnia 13 czerwca 2024 roku ws. ograniczania emisji metanu w sektorze energetycznym |
Rozporządzenie zakłada nałożenie na podmioty z sektora oi&gas obowiązków związanych z przeciwdziałaniem emisjom metanu z infrastruktury.
Obowiązki dla produkcji i transportu będą obejmowały w szczególności zadania związane z monitorowaniem infrastruktury, detekcją nieszczelności i ich eliminowaniem, ograniczeniem emisji metanu (m.in. poprzez zakaz rutynowego spalania czy uwalniania metanu do atmosfery) czy zabezpieczeniem nieaktywnych odwiertów. Nowe wymogi zostaną nałożone na importerów, którzy będą zobowiązani pozyskiwać od kontrahentów z państw trzecich informacje o stosowanych procedurach ograniczających emisje metanu. Od 2027 roku, możliwość zawierania umów importowych zostanie ograniczona do kontrahentów monitorujących swoje emisje metanu w sposób ekwiwalentny do operatorów w Unii. | Wysoki – Upstream and Supply | Istniejąca regulacja |
| Rewizja dyrektywy EU ETS | W 2025 roku wprowadzono zmianę w Dyrektywie, na mocy której przesunięto wdrożenie systemu EU ETS 2 z 2027 roku na 2028 rok. | Wysoki – Downstream, Energy | Istniejąca regulacja |
| Rozporządzenie Komisji (UE) 2023/1184 oraz 2023/1185 uzupełniające Dyrektywę PE i Rady (UE) 2018/2001 |
Wymagania warunkujące możliwość certyfikacji wodoru jako RFNBO tj.:
| Wysoki | Istniejąca regulacja |
| Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1788 z dnia 13 czerwca 2024 roku w sprawie wspólnych zasad rynków wewnętrznych gazów odnawialnych i ziemnego oraz wodoru oraz Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1789 z dnia 13 czerwca 2024 roku w sprawie rynków wewnętrznych gazów ze źródeł odnawialnych i gazu ziemnego oraz wodoru |
Pakiet przewiduje wsparcie rozwoju sektora gazów niskoemisyjnych i odnawialnych. Celem regulacji jest utworzenie nowego rynku wewnętrznego wodoru
oraz równoległa ewolucja rynku gazu ziemnego przez promowanie domieszek gazów odnawialnych i niskoemisyjnych.
Rozporządzenie jest bezpośrednio stosowane, co do zasady, od 5 lutego 2025 roku. Dyrektywa wymaga wdrożenia do polskiego systemu prawnego w terminie do dnia 5 sierpnia 2026 roku. Pakiet gazowo-wodorowy zakłada:
| Wysoki | Istniejąca regulacja |
| Komunikat Komisji zmieniający Wytyczne w sprawie niektórych środków pomocy państwa w kontekście systemu handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych po 2021 roku |
Rozszerzenie katalogu sektorów kwalifikujących się do rekompensaty kosztów pośrednich wynikających z EU ETS. Uwzględniono m.in. następujące
sektory:
Podwyższenie maksymalnego poziomu rekompensaty kosztów z 75% do 80% dla sektorów, które już wcześniej były ujęte na liście sektorów, które uznaje się za narażone na rzeczywiste ryzyko ucieczki emisji z powodu kosztów emisji pośrednich. Dla nowych sektorów wskaźnik został określony na poziomie 75%. | Wysoki | Istniejąca regulacja |
| Rozporządzenie w sprawie stopniowego odchodzenia od importu gazu ziemnego z Rosji oraz przygotowania do stopniowego odchodzenia od importu ropy naftowej, poprawy monitorowania potencjalnych zależności energetycznych oraz zmiany rozporządzenia (UE) 2017/1938 |
Rozporządzenie zostało przyjęte przez Parlament Europejski 17 grudnia 2025 roku, formalne przyjęcie przez Radę spodziewane jest w styczniu 2026
roku.
Rozporządzenie zawiera:
| Wysoki | Istniejąca regulacja |
Przyjęte w 2025 roku akty zmieniające:
|
W 2025 roku Unia Europejska przyjęła cztery nowe pakiety sankcyjne skierowane przeciwko Federacji Rosyjskiej i Republice Białorusi, tj. tzw. 16,
17, 18 i 19 pakiet sankcyjny.
Na funkcjonowanie sektora energetycznego największy wpływ miało:
| Wysoki - Downstream | Nowa regulacja |
| Rozporządzenie (WE) nr 852/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 roku w sprawie higieny środków spożywczych Dz.U. L 139 z 30.4.2004, pp. 1–54 (ES, DA, DE, EL, EN, FR, IT, NL, PT, FI, SV) | Głównym celem zasad higieny jest zapewnienie wysokiego poziomu ochrony konsumentów w odniesieniu do bezpieczeństwa żywności. Każda osoba zatrudniona w branży spożywczej musi zapewnić higieniczne i bezpieczne obchodzenie się z żywnością, tj. dopilnować, aby na żadnym etapie procesu produkcji nie powstały zagrożenia przenoszone przez żywność. Można to zapewnić w drodze stosowania: dobrych praktyk higienicznych; procedur opartych na zasadach analizy zagrożeń i krytycznych punktów kontroli (HACCP). | Wysoki – Consumers and Products | Istniejąca regulacja |
Krajowe otoczenie regulacyjne
Wykaz najważniejszych krajowych aktów prawnych i regulacji dla Grupy ORLEN
| Akt prawny/Regulacja | Opis | Wpływ na segmenty działalności Grupy | Status regulacji |
|---|---|---|---|
| Ustawa z dnia 21 lutego 2025 roku o zmianie ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych oraz niektórych innych ustaw | Ustawa miała na celu wdrożenie do polskiego prawa dyrektywy RED II w zakresie wykorzystania w transporcie niskoemisyjnych paliw oraz energii elektrycznej. W ustawie zmieniającej z dnia 21 lutego 2025 roku przewidziano m.in. stopniowe podnoszenie celu NCW: od 9,2% w 2025 roku, przez 10 % w latach 2026 – 2029, po 14,9% w 2030 roku. | Wysoki - Downstream | Zmiana obecnie obowiązującej regulacji |
| Ustawa z dnia 21 listopada 2024 roku o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw | Ustawa weszła w życie 20 stycznia 2025 roku i wprowadza ramy regulacyjne dla funkcjonowania rynku wodoru w Polsce poprzez: wprowadzenie siatki pojęć w przepisach prawa energetycznego, utworzenie ram umożliwiających międzysektorową działalność w zakresie gazu ziemnego i wodoru, stworzenie zasad certyfikacji i wyznaczania operatorów wodorowych, uregulowanie zasad koncesjonowania działalności związanej z obrotem i magazynowaniem wodoru, zaprojektowanie zasad funkcjonowania systemów wodorowych. | Wysoki – Downstream, Upstream and Supply | Istniejąca regulacja |
| Ustawa z dnia 12 września 2025 roku o zmianie ustawy o zapasach ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego oraz zasadach postępowania w sytuacjach zagrożenia bezpieczeństwa paliwowego państwa i zakłóceń na rynku naftowym oraz ustawy – Prawo energetyczne |
Ustawa wprowadziła istotne zmiany w krajowym systemie zapasów interwencyjnych odpowiadającym za zabezpieczenie tworzenia,
utrzymywania i finansowania zapasów ropy naftowej, produktów naftowych i gazu ziemnego w kraju. Postanowiono o zwiększeniu ilości zapasów agencyjnych za utrzymywanie których odpowiada państwo poprzez Rządową Agencję Rezerw Strategicznych (RARS), przy jednoczesnym zmniejszeniu ilości zapasów obowiązkowych za utrzymywanie których odpowiada branża wraz z harmonogramem ich przejmowania przez Prezesa RARS. Obniżenie zapasów interwencyjnych dla przedsiębiorców z jednoczesnym zwiększeniem zapasów agencyjnych RARS ma nastąpić stopniowo w ciągu 3 lat (2025-2027). W zakresie paliw gazowych projekt wprowadził przepisy przedłużające możliwość świadczenia usługi biletowej przez RARS w roku gazowym 2025/2026. | Wysoki – Downstream, Upstream and Supply | Zmiana obecnie obowiązującej regulacji |
| Projekt ustawy o zmianie ustawy o systemie handlu uprawnieniami do emisji gazów cieplarnianych oraz niektórych innych ustaw (tzw. ETS1) (UC39) |
Przewiduje stopniowe wycofywanie bezpłatnych uprawnień dla operatorów statków powietrznych i przejście na pełny model aukcyjny od
2026 roku, zaostrzenie zasad przyznawania bezpłatnych uprawnień dla instalacji stacjonarnych, wprowadzając mechanizmy motywujące
do inwestycji proekologicznych, włączenie do EU ETS transportu morskiego oraz instalacji, które z powodu wykorzystywania kotłów
biomasowych nie spełniały kryteriów włączenia do systemu, oraz instalacji traktowanych dotychczas jako „instalacje spalające
wyłącznie biomasę”. Zakłada zwiększenie Funduszu Modernizacyjnego (FM) dla Polski o dodatkową pulę środków tj. 2,5% ogólnounijnej liczby uprawnień, z czego dla naszego kraju przeznaczono 34,2%. Środki zostaną przeznaczone na modernizację systemu energetycznego i poprawę efektywności energetycznej. Przynajmniej 90% środków z nowej puli musi finansować tzw. obszary priorytetowe np. OZE, magazynowanie energii, sieci przesyłowe. Zgodnie z nowymi przepisami, 100% wpływów ze sprzedaży uprawnień lub ich równowartość finansowa musi być wydatkowane na cele związane z ochroną klimatu i transformacją energetyczną. Rozszerzono kompetencje KOBiZE, GIOŚ, WIOŚ oraz dyrektorów urzędów morskich w zakresie kontroli emisji i nakładania kar. | Wysokie – Downstream, Energy | Projekt zmiany obecnie obowiązującej regulacji |
| Projekt ustawy o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw (UC77) |
Projektowana regulacja wprowadza wymóg stosowania zasady „efektywność energetyczna przede wszystkim (EE1st)” na etapie planowania
dużych inwestycji w dziedzinie energii - powyżej 100 mln EURO lub 175 mln EURO w przypadku infrastruktury transportowej. Krajowy cel oszczędności energii finalnej tj. skumulowana wartość całkowitych oszczędności energii finalnej w latach 2021–2030 wzrasta z 30 714 do 44 465 tys. ton oleju ekwiwalentnego (ktoe). Projekt ustawy zakłada utrzymanie dotychczasowej wysokości celu dla podmiotów zobowiązanych w ramach systemu białych certyfikatów, przenosząc konieczność realizacji większości dodatkowych oszczędności na środki alternatywne. Instytucje publiczne zyskują konkretny cel redukcji całkowitego zużycia energii finalnej na poziomie 1,9 % rocznie w porównaniu do poziomu z 2021 roku (miasta > 50 000 mieszkańców od 1 stycznia 2027 roku, obszary wiejskie od 1 stycznia 2030 roku). Projekt przewiduje bezpośrednie zachęty do realizacji projektów w modelu ESCO (Energy Service Company) w ramach systemu białych certyfikatów - obniżenie progu wymaganych średniorocznych oszczędności energii, kwalifikujących się do wydania świadectwa efektywności energetycznej oraz uproszczenie weryfikacji. Utrzymuje mechanizm opłaty zastępczej (OZ), ale wprowadza usprawnienia operacyjne, aby uniknąć kar pieniężnych. Nowelizacja zmienia progi i obowiązki dla firm - obowiązek wdrożenia i certyfikacji systemu zarządzania energią przy średnim rocznym zużyciu energii finalnej powyżej 23,611 GWh w ciągu ostatnich 3 lat oraz obowiązkowy audyt energetyczny (co 4 lata) przy progu zużycia energii na poziomie 2,78 GWh rocznie. | Wysokie – Downstream, Energy, Upstream and Supply | Projekt zmiany obecnie obowiązującej regulacji |
| Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw (UC84) |
Kluczowa reforma Prawa energetycznego, mająca na celu rozwiązanie problemu braku mocy przyłączeniowych i odblokowanie
transformacji energetycznej. Podstawowe zagadnienie regulacji stanowi zmiana zasad przyłączania instalacji do sieci
elektroenergetycznych. Najważniejsze elementy projektu obejmują:
| Wysoki – Energy | Projekt zmiany obecnie obowiązującej regulacji |
| Projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo energetyczne, ustawy o odnawialnych źródłach energii (UD284) oraz niektórych ustaw w celu dokonania deregulacji w zakresie energetyki (UDER92) |
Przywrócenie częściowego obowiązku sprzedaży energii elektrycznej wytworzonej przez wytwórców energii elektrycznej poprzez
Towarową Giełdę Energii lub platformy prowadzone przez nominowanych operatorów rynku energii (NEMO) – tzw. obligo giełdowe – w
wysokości 80%. Przewidziane są wyłączenia dla energii elektrycznej dostarczanej do odbiorcy końcowego za pomocą linii bezpośredniej, energii elektrycznej wytworzonej w instalacji OZE o łącznej mocy poniżej 10 MW, lub innej jednostce wytwórczej o łącznej mocy poniżej 50 MW, kogeneracji ze średnioroczną sprawnością przemiany wyższą niż 52,5% jednostek przyłączonych bezpośrednio do urządzeń lub instalacji odbiorcy końcowego zużywającego tę energię elektryczną lub sieci dystrybucyjnej elektroenergetycznej, której operatorem wyznaczony został ten odbiorca końcowy, energii elektrycznej zużywanej na potrzeby własne przez wytwórcę lub wytworzonej i dostarczonej w ramach zawartej umowy na sprzedaż energii elektrycznej z OZE z odbiorcą końcowym, zgłoszonej do rejestru URE, a także energii elektrycznej niezbędnej do wykonywania przez operatorów systemów elektroenergetycznych ich ustawowych zadań. Wyłączono możliwość zastosowania ww. odstępstw dla energii elektrycznej zakontraktowanej pomiędzy uczestnikami rynku energii elektrycznej wchodzącymi w skład jednej grupy kapitałowej. Utrzymano w mocy umowy sprzedaży energii elektrycznej zawarte przed dniem wejścia w życie ustawy. Zwiększenie poziomu obowiązku sprzedaży gazu ziemnego wysokometanowego na giełdzie towarowej lub na rynku organizowanym przez podmiot prowadzący na terytorium Polski rynek regulowany, tzw. obligo gazowe, z obecnych 55% do wysokości 85%. | Wysoki – Energy, Upstream and Supply | Projekt zmiany obecnie obowiązującej regulacji |
| Projekt ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (UD332) |
Projekt zakłada zmiany w ustawie o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych, w tym odległości lądowych elektrowni wiatrowych
(LEW) od linii najwyższych napięć oraz przewiduje możliwość prowadzenia równoległego procedowania planistycznego i środowiskowego. Zmiany w zakresie prosumenta wirtualnego – przeznaczenie co najmniej 10% mocy zainstalowanej LEW do objęcia przez mieszkańców gminy, na terenie której lokalizowana jest inwestycja oraz gminy pobliskiej w zamian za ustaloną opłatę. Wprowadzenie systemu wsparcia w formie aukcji dla biometanu (pay-as-bid) dla instalacji o mocy powyżej 1 MW. Zmiana referencyjnej ceny operacyjnej w tzw. systemie wsparcia operacyjnego FIP (system wsparcia dla instalacji istniejących o mocy do 1 MW). Uproszczenie działania systemu wsparcia dla zmodernizowanych hydroelektrowni. Umożliwienie zaliczenia energii elektrycznej wyprodukowanej i sprzedanej po cenach ujemnych w systemie aukcyjnym OZE. Liberalizacja systemu aukcyjnego dla źródeł biogazowych i biomasowych, poprzez obniżenie obowiązku minimalnego progu dostarczenia energii elektrycznej określonej w ofercie do 65% (obecnie: 85%). Modyfikacja definicji instalacji OZE poprzez uwzględnienie, obok magazynu energii elektrycznej, dodatkowo magazynu ciepła oraz magazynu chłodu. Wprowadzenie nowego sposobu rozliczania ujemnego salda dla farm PV, które wygrały aukcje OZE, i wprowadzających do sieci energii elektrycznej z mocą nie wyższą niż 50% mocy zainstalowanej, przez okres 12 miesięcy. | Wysoki – Energy | Projekt zmiany obecnie obowiązującej regulacji |
| Ustawa z dnia 18 grudnia 2025 roku o zmianie ustaw w celu usprawnienia mechanizmów wsparcia odbiorców energii elektrycznej i ciepła |
Przedłużenie do 30 czerwca 2026 roku terminu na przekazanie sprzedawcom energii elektrycznej od przedsiębiorców z sektora mikro,
małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) informacji o wartości udzielonej im pomocy w związku ze stosowaniem w drugiej połowie 2024
roku ceny maksymalnej energii elektrycznej (na podstawie przepisów ustawy z dnia 27 października 2022 roku o środkach
nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w latach
2023–2025). Usprawnienie procesu obsługi wniosków uprawnionych odbiorców w gospodarstwach domowych o wydanie bonu ciepłowniczego. | Wysoki – Energy | Nowa regulacja |
| Ustawa z dnia 12 września 2025 roku o bonie ciepłowniczym oraz o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia wysokości cen energii elektrycznej |
Wprowadzenie bonu ciepłowniczego dla gospodarstw domowych o dochodach nieprzekraczających określonych w ustawie progów dla
gospodarstw jedno- i wieloosobowych korzystających z ciepła systemowego oraz ponoszących koszty ciepła powyżej 170 zł/GJ netto. Zamrożenie cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych na poziomie 500 zł/MWh w ostatnim kwartale 2025 roku. | Wysoki – Energy | Nowa regulacja |
| Projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (nr UC100) |
Wdrożenie do polskiego porządku prawnego nowego modelu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP), modyfikacje w zakresie
produktów SUP oraz systemu kaucyjnego.
W zakresie systemu ROP:
| Wysoki – Consumers and Products | Nowa regulacja |