Bioróżnorodność i ekosystemy [ESRS E4]

W ramach działalności inwestycyjnej Grupy ORLEN realizowane są przedsięwzięcia mogące znacząco oddziaływać na środowisko, dlatego ich realizacja wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Podstawą tej decyzji jest analiza oddziaływania na środowisko, przygotowywana w formie Karty Informacyjnej Przedsięwzięcia (KIP) lub Raportu o oddziaływaniu na środowisko (ROŚ), obejmującego m.in. wpływ na lokalną bioróżnorodność i ekosystemy.

Organ prowadzący postępowanie (np. wójt, burmistrz, prezydent miasta lub RDOŚ) – na podstawie KIP i opinii innych instytucji – określa warunki realizacji inwestycji lub decyduje o konieczności przeprowadzenia pełnej oceny oddziaływania na środowisko (OOŚ). W przypadku przedsięwzięć zawsze znacząco oddziałujących na środowisko lub gdy organ uzna to za konieczne, wymagane jest przygotowanie ROŚ oraz procedura uzyskania decyzji z udziałem społeczeństwa.

Spółki Grupy ORLEN są zobowiązane do przestrzegania warunków decyzji środowiskowych, w tym stosowania działań ograniczających potencjalne negatywne oddziaływania na etapie realizacji, eksploatacji i – gdy jest to wymagane – po zakończeniu użytkowania.

[E4.IRO-1]

Istotne wpływy, zależności oraz powiązane z nimi ryzyka i szanse związane z bioróżnorodnością i ekosystemami w Grupie ORLEN wynikają przede wszystkim z charakteru działalności operacyjnej i inwestycyjnej prowadzonej w segmentach Upstream & Supply, Downstream i Energy, a w bardziej rozproszonym zakresie także w segmencie Consumers & Products. Model biznesowy Grupy ORLEN obejmuje działalność wydobywczą, rafineryjną i petrochemiczną, wytwarzanie i dystrybucję energii oraz gazu, a także rozbudowaną sieć detaliczną.

W obszarach tych identyfikowane są wpływy związane głównie z emisjami gazów cieplarnianych i innych zanieczyszczeń, zmianą sposobu użytkowania gruntów oraz potencjalnym oddziaływaniem inwestycji na obszary cenne przyrodniczo. Zależności i główne ryzyka fizyczne Grupy dotyczą przede wszystkim usług ekosystemowych wspierających ciągłość operacyjną i realizację inwestycji, w tym dostępności i jakości wód powierzchniowych i podziemnych, funkcji ochronnych ekosystemów takich jak łagodzenie skutków powodzi, kontrola erozji gleby czy regulacja klimatu oraz w wybranych aktywach – dostępności biomasy.

Koncentracja powyższych kwestii w modelu biznesowym jest najwyższa w aktywach własnych o charakterze wydobywczym, wytwórczym i infrastrukturalnym, gdzie ekspozycja związana jest z lokalizacją aktywów, zapotrzebowaniem na grunty i wodę oraz potencjalnym oddziaływaniem inwestycji i działalności operacyjnej na stan ekosystemów. Dodatkowa ekspozycja występuje w segmencie Consumers & Products ze względu na skalę i rozmieszczenie sieci detalicznej, w tym w pobliżu obszarów chronionych.

Szanse dla Grupy związane są przede wszystkim z rozwojem nisko- i zeroemisyjnych produktów i usług o mniejszym wpływie na bioróżnorodność oraz ograniczeniu poboru wód przez zamknięcie obiegu czy rozwiązania oparte na przyrodzie.

W 2025 roku kwestie bioróżnorodności nie funkcjonowały jako odrębna kategoria Systemu Zarządzania Ryzykiem Korporacyjnym – w praktyce są one częściowo adresowane przez ujęte w nim ryzyka środowiskowe, klimatyczne i transformacyjne.

Podsumowanie analizy podwójnej istotności w zakresie bioróżnorodności i ekosystemów [E4.IRO-1]

Analiza podwójnej istotności dla bioróżnorodności została przeprowadzona w oparciu o wiedzę ekspercką przy wsparciu narzędzi GBS®, ENCORE, WWF Biodiversity Risk Filter oraz rejestru ryzyk i szans opracowanego przez TNFD (w ramach projektu Biodiversity Action Plan). W analizie nie uwzględniono ryzyk systemowych natomiast Grupa nie wyklucza przeprowadzenia analizy w przyszłości wraz z dojrzewaniem dostępnych na rynku narzędzi.

W ramach Grupy ORLEN jedynie Grupa Energa zidentyfikowała lokalne oddziaływania na gatunki, w tym wpływy na wielkość populacji danego gatunku oraz bezpośrednią eksploatację jako przyczynę bezpośredniego wpływu na utratę różnorodności biologicznej. Oddziaływania te dotyczą małych elektrowni wodnych, których eksploatacja może ograniczać migracje ryb wędrownych i wpływać na lokalne populacje gatunków wodnych, a także farm wiatrowych oraz infrastruktury liniowej, gdzie występuje ryzyko kolizji ptaków i nietoperzy. Charakter tych oddziaływań jest lokalny i ograniczony do wybranych lokalizacji spółek Grupy Energa. Szczegółowe informacje na temat tych wpływów znajdują się w sprawozdaniu Grupy Energa.

Plan przejścia w zakresie bioróżnorodności i ekosystemów oraz uwzględnianie bioróżnorodności i ekosystemów w strategii i modelu biznesowym [E4-1]

Wpływy, zależności, ryzyka i szanse związane z bioróżnorodnością i ekosystemami nie stanowią bezpośredniego czynnika determinującego model biznesowy Grupy ORLEN z tego powodu nie przeprowadzono analizy odporności. Niemniej, ich istotność przejawia się coraz wyraźniej m.in. poprzez znaczący wpływa na sposób projektowania i realizacji nowych inwestycji oraz warunki prowadzenia działalności w istniejących aktywach. Zagadnienia te zostały ujęte w Polityce bioróżnorodności Grupy ORLEN opublikowanej w 2023 roku, jako zobowiązania do: zachowywania i promowania różnorodności biologicznej ustanawiając nowe projekty oraz podejmowania działań wspierających różnorodność biologiczną na terenach już prowadzonej działalności i w najbliższym otoczeniu.

Mając świadomość rosnącego znaczenia powiązań między ochroną bioróżnorodności i ekosystemów a prowadzeniem działalności gospodarczej, kwestie te zostały włączone jako integralny element Strategii Zrównoważonego Rozwoju Grupy ORLEN 2025-2035, w ramach filaru Ochrona środowiska naturalnego i bioróżnorodności, wspierającego realizację długoterminowych celów biznesowych Strategii ORLEN 2035.

Plan przejścia w zakresie bioróżnorodności nie był przyjęty w 2025 roku. W 2026 roku planowane jest przyjęcie Planu działań na rzecz bioróżnorodności Grupy ORLEN do 2030 roku. Dokument określi kierunki zarządzania wpływami i zależnościami od przyrody, uporządkuje priorytety, zdefiniuje cele wysokopoziomowe i szczegółowe oraz wskaże inicjatywy możliwe do wdrożenia w wielosegmentowej strukturze organizacyjnej Grupy.

[E4.SBM-3]

Działalność Grupy ORLEN wiąże się z potencjalnym oddziaływaniem na bioróżnorodność i ekosystemy, w szczególności generując presje poprzez zmianę klimatu, zanieczyszczenie oraz użytkowanie gruntów. Identyfikacja presji środowiskowych została pokazana w rozdziale dotyczącym oceny podwójnej istotności.

Na obecnym etapie wpływ na bioróżnorodność i ekosystemy identyfikowany jest przede wszystkim na poziomie poszczególnych przedsięwzięć inwestycyjnych, zarówno na etapie planowania, jak i eksploatacji, w oparciu o procedury oceny oddziaływania na środowisko, decyzje o środowiskowych uwarunkowaniach oraz inne regulacje środowiskowe właściwe dla krajów prowadzenia działalności.

Grupa ORLEN posiada aktywa zlokalizowane na obszarach wrażliwych pod względem bioróżnorodności lub w ich pobliżu. Liczba kolizji została przedstawiona w Tabeli: Liczby wystąpień kolizji aktywów Grupy ORLEN w 2025 roku z wyłączeniem stacji paliw oraz w Tabeli: Liczby wystąpień kolizji na stacjach paliw (CODO), wybranych do analizy w 2025 roku. Niektóre operacje mogą potencjalnie oddziaływać na bioróżnorodność i ekosystemy, przy czym samo położenie aktywów nie przesądza o występowaniu istotnego wpływu. Ocena potencjalnych, a tam gdzie dostępne są odpowiednie dane także rzeczywistych oddziaływań, prowadzona jest przede wszystkim na poziomie konkretnych przedsięwzięć i lokalizacji, z uwzględnieniem inwentaryzacji przyrodniczych, procedur oceny oddziaływania na środowisko, decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach oraz innych właściwych lokalnie wymogów regulacyjnych. W konsekwencji potrzeba zastosowania działań z zakresu unikania i minimalizacji oddziaływań, a w uzasadnionych przypadkach także odtworzenia lub kompensacji, identyfikowana jest przede wszystkim w odniesieniu do konkretnych inwestycji i uwarunkowań lokalizacyjnych.

Równolegle do prac prowadzonych na poziomie centrali Grupy ORLEN, wybrane spółki Grupy, w oparciu o analizy własne, przeprowadzone inwentaryzacje przyrodnicze czy dokumentację środowiskową, zidentyfikowały kluczowe lokalizacje z perspektywy położenia na obszarach wrażliwych pod względem bioróżnorodności lub w ich sąsiedztwie oraz potencjalnego wpływu prowadzonej działalności. Lokalizacje te zostały ujęte w poniższym zestawieniu i podlegają dalszej weryfikacji oraz ewentualnemu rozszerzeniu po zakończeniu analiz prowadzonych w ramach realizacji Planu działań na rzecz ochrony bioróżnorodności na poziomie całej Grupy ORLEN.

W ramach wdrażania Planu działań, przewidziano przeprowadzenie systemowej oceny wszystkich Spółek Grupy, obejmującej zarówno identyfikację potencjalnych oddziaływań, jak i weryfikację rzeczywistego wpływu w konkretnych lokalizacjach. Rozpoczęcie tych analiz planowane jest na 2026 rok.

Położenie względem obszarów wrażliwych i podejmowane działania

Konsultacje społeczne w zakresie bioróżnorodności

W przypadku przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, lokalne społeczności uczestniczą w konsultacjach społecznych, stanowiących element postępowania administracyjnego dotyczącego oceny oddziaływania na środowisko konkretnego przedsięwzięcia. Proces konsultacji prowadzony jest poprzez ogłoszenia i zawiadomienia publikowane w Biuletynie Informacji Publicznej oraz poprzez spotkania, a także zbieranie uwag i potencjalnych zastrzeżeń za pośrednictwem właściwych Urzędów Gmin, na terenie których zlokalizowane są inwestycje.

Poza wymogami formalnymi, Grupa ORLEN w 2025 roku podejmowała dodatkowe działania w zakresie dialogu z lokalną społecznością, czego przykładem jest Projekt Nowa Chemia. Inicjatywy te obejmowały m.in.:

• W ramach strony internetowej działa dedykowany formularz kontaktowy. Pytania i skargi związane z projektem Nowa Chemia można zgłaszać online jak również listownie.
• Na stronie internetowej Projektu opublikowano dwa raporty: Plan Zaangażowania Interesariuszy dla Nowej Chemii oraz Human Rights Impact Assessment.
• Przygotowano oficjalne komunikaty giełdowe o Projekcie Nowa Chemia: Announcement of New Strategy ORLEN 2035 regarding New Chemistry Project oraz Results for Q1 2025 – communication of progress on New Chemistry Project (konferencje prasowe).
• Przygotowano komunikację w mediach lokalnych i społecznościowych o Projekcie.
• Na terenie gminy Stara Biała realizowano projekt „ORLEN jako dobry sąsiad” promujący inicjatywy lokalne.

Polityki związane z bioróżnorodnością i ekosystemami [E4-2]

Przyjęte polityki z zakresu bioróżnorodności i ekosystemów oraz istotne tematy w tym zakresie

Polityka Bioróżnorodności Grupy ORLEN stanowi podstawowy dokument wyznaczający ramy zarządzania zagadnieniami związanymi z bioróżnorodnością i ekosystemami na poziomie całej Grupy.

Polityka określa kluczowe zobowiązania, zasady postępowania oraz kierunki działań podejmowanych przez spółki Grupy w odniesieniu do identyfikowanych wpływów środowiskowych, wspierając stopniową integrację kwestii ochrony bioróżnorodności z działalnością operacyjną i inwestycyjną. Dokument został opracowany w powiązaniu z analizą podwójnej istotności, która uwzględniała dialog z interesariuszami. Jednocześnie zobowiązuje spółki Grupy ORLEN, na różnych poziomach operacyjnych, do analizy dotychczasowych działań na rzecz zachowania różnorodności biologicznej oraz do planowania i wdrażania kolejnych inicjatyw doskonalących, w szczególności na terenach wrażliwych i cennych przyrodniczo.

Najwyższym szczeblem odpowiedzialnym za wdrażanie Polityki jest Rada ds. Klimatu i Zrównoważonego Rozwoju, a sam dokument został opracowany w odniesieniu do Strategii Bioróżnorodności UE do 2030 roku, Taksonomii UE oraz Celów Zrównoważonego Rozwoju Agendy 2030.

Celami nadrzędnymi wymienionymi w Polityce Bioróżnorodności są:

• zachowywanie i promowanie różnorodności biologicznej ustanawiając nowe projekty, tym samym umożliwiając zrównoważone współistnienie oraz zachowanie, ochronę i wspieranie dziedzictwa przyrodniczego,
• podejmowanie działań wspierających różnorodność biologiczną na terenach już prowadzonej działalności i w najbliższym otoczeniu,
• promowanie kultury społecznej w zakresie ochrony bioróżnorodności, ukierunkowanej na podnoszenie świadomości wśród interesariuszy.

Dodatkowo Polityka Bioróżnorodności określa zasady postępowania:

• włączenie ochrony różnorodności biologicznej do wewnętrznych procesów strategicznych i decyzyjnych Grupy ORLEN,
• dodanie bioróżnorodności do wykazu aspektów środowiskowych analizowanych w ramach utrzymywanych systemów zarządzania środowiskiem,
• stosowanie hierarchii działań: unikania, minimalizowania, przywracania i kompensacji – na wszystkich etapach strategicznych projektów infrastrukturalnych w celu minimalizacji wpływu nowej infrastruktury na różnorodność biologiczną,
• unikanie lokalizowania nowych projektów infrastrukturalnych na obszarach chronionych, co pozwala zachować ich wartość przyrodniczą,
• kompensowanie skutków działalności Grupy ORLEN poprzez remediację i odbudowę ekosystemów, a także podejmowanie dodatkowych działań na rzecz bioróżnorodności,
• ochrona gatunków i siedlisk przyrodniczych poprzez pozytywne zarządzanie ich ochroną, podejmowanie działań na ich rzecz oraz prowadzenie badań ich stanowisk występowania i (w miarę potrzeb) wyceny usług ekosystemowych we współpracy z ekspertami zewnętrznymi,
• wdrażanie rozwiązań opartych na przyrodzie (Nature-based Solutions), w tym z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych,
• podnoszenie świadomości, szkolenia i angażowanie pracowników Grupy ORLEN i podmiotów współpracujących,
• uczestnictwo w projektach badawczych, edukacyjnych i uwrażliwiających we współpracy z agencjami rządowymi, organizacjami pozarządowymi, społecznościami lokalnymi i innymi interesariuszami,
• cykliczne komunikowanie działań Grupy ORLEN na rzecz bioróżnorodności (w tym o obszarach chronionych, działaniach badawczych i konserwatorskich oraz edukacji ekologicznej), w tym okresowe publikowanie raportu na temat różnorodności biologicznej.

Polityka bioróżnorodności jest dostępna na stronie internetowej www.orlen.pl.

Polityka Bioróżnorodności Grupy ORLEN jest wdrażana na poziomie Grupy i stanowi nadrzędne ramy działań dla wszystkich spółek. Spółki Grupy implementują ją w sposób dostosowany do profilu prowadzonej działalności, charakteru posiadanych aktywów oraz skali potencjalnych oddziaływań na bioróżnorodność, w szczególności poprzez funkcjonujące systemy zarządzania środowiskowego i QHSE, procedury inwestycyjne oraz obowiązki wynikające z decyzji administracyjnych. Wymienione w punktach spółki uzupełniają wdrożenie Polityki o dodatkowe działania, dokumenty i procedury oraz zdecydowały się na ich szczegółowe raportowanie.

• W ORLEN Neptun realizującej strategiczne projekty infrastrukturalne i inwestycyjne wdrożono m.in. włączanie wymagań środowiskowych do umów z wykonawcami badań, kontrolę warunków decyzji środowiskowych na etapie realizacji przedsięwzięć oraz stosowanie środków minimalizacji i kompensacji przyrodniczej dla gatunków chronionych, pod nadzorem dedykowanych jednostek środowiskowych i HSE.
• W spółce Geofizyka Toruń S.A. świadczącej usługi sejsmiczne i geofizyczne, zarządzanie wpływem na bioróżnorodność odbywa się w oparciu o zintegrowaną Politykę Środowiskową oraz procedury systemu QHSE. Kluczowe znaczenie ma bezwzględne przestrzeganie warunków decyzji środowiskowych oraz ocen oddziaływania na środowisko uzyskiwanych na potrzeby realizowanych prac, a także stosowanie technologii i sprzętu ograniczających presję na środowisko oraz działania edukacyjne skierowane do pracowników i podwykonawców.
• W ORLEN Upstream Polska odpowiedzialnym za wydobycie, funkcjonują wewnętrzne polityki i regulacje z obszaru QHSE oraz Polityka ochrony środowiska Grupy ORLEN, które określają zasady identyfikacji ryzyk środowiskowych, zapewnienia zgodności z przepisami oraz uwzględniania wymogów ochrony bioróżnorodności w planowaniu i realizacji prac.
• W spółkach, które nie posiadają odrębnych polityk dedykowanych wyłącznie bioróżnorodności, takich jak ORLEN Termika S.A., zagadnienia te są uwzględniane w ramach polityk środowiskowych funkcjonujących w systemach zarządzania środowiskowego (np. ISO 14001). Polityki te zawierają zobowiązania do ograniczania negatywnego wpływu na bioróżnorodność oraz podejmowania działań sprzyjających jej ochronie i są spójne z Polityką Bioróżnorodności Grupy ORLEN.
• W IKS Solino zarządzanie zagadnieniami środowiskowymi, w tym aspektami związanymi z bioróżnorodnością, realizowane jest w ramach Polityki Zintegrowanego Systemu Zarządzania. Spółka identyfikuje ryzyka regulacyjne, prawne, technologiczne, reputacyjne i rynkowe związane z lokalizacją i charakterem działalności, jednocześnie postrzegając zarządzanie środowiskowe jako obszar potencjalnych szans m.in. w zakresie wdrażania nowych praktyk i technologii, rozwoju rynków oraz budowania partnerstw.
• W Polskiej Spółce Gazownictwa w 2025 roku opracowano i wdrożono Politykę ochrony środowiska, która uwzględnia realizację celu środowiskowego w zakresie ochrony i kształtowania bioróżnorodności, w szczególności w odniesieniu do działań inwestycyjnych. Jednocześnie spółka planuje opracowanie i wdrożenie dedykowanej Polityki Bioróżnorodności w 2026 roku.

Obecnie prowadzony jest proces aktualizacji dokumentu, którego celem jest dalsze doprecyzowanie zasad i kierunków działań Grupy ORLEN, tak aby jak najlepiej odpowiadały one na zidentyfikowane wyzwania związane z ochroną bioróżnorodności oraz uwzględniały specyfikę działalności operacyjnej poszczególnych spółek Grupy. Publikacja zaktualizowanej wersji Polityki planowana jest na 2026 rok.

Polityki powiązane

Kwestie zrównoważonego rozwoju oraz ochrony środowiska w zakresie oceanów/mórz są regulowane przez międzynarodowe konwencje, porozumienia branżowe jak i na poziomie kontraktowym. W umowach dzierżawy statków zawarte są odpowiednie postanowienia dotyczące tych aspektów, a odpowiedzialność za ich przestrzeganie spoczywa na armatorze danego statku.

Kwestie związane z wpływem na bioróżnorodność i ekosystemy w łańcuchu wartości ujęto w Kodeksie Postępowania dla Dostawców Grupy ORLEN.

Grupa nie posiada dedykowanej polityki uwzględniającej produkcję, zaopatrzenie lub konsumpcję związaną z ekosystemami zarządzanymi w celu utrzymania lub poprawy warunków dla bioróżnorodności.

Analiza podwójnej istotności w 2025 roku wykazała brak materialności tematów związanych z wylesianiem, rolnictwem, morzami i oceanami. Grupa nie posiada polityk dedykowanych tym tematom. Lista tematów istotnych w zakresie E4 dostępna jest w tabeli E4.IRO-1.

Działania i zasoby związane z bioróżnorodnością i ekosystemami [E4-3]

Działania Grupy ORLEN w obszarze bioróżnorodności i ekosystemów są realizowane w powiązaniu z Polityką Bioróżnorodności dla Grupy ORLEN i koncentrują się przede wszystkim na zidentyfikowanych istotnych oddziaływaniach oraz związanymi z nimi ryzykami i szansami. Obejmują one w szczególności działania operacyjne, ochronne, zapobiegawcze, minimalizujące oraz odtworzeniowe, uzupełniane przez inicjatywy edukacyjne, badawcze i grantowe wspierające ochronę przyrody oraz rozwój świadomości ekologicznej.

Nie zidentyfikowano odrębnych, istotnych działań w obszarze bioróżnorodności i ekosystemów, które wymagałyby ujawnienia znaczących, osobno alokowanych nakładów Capex i Opex. Zasoby przeznaczane na realizację tych działań są co do zasady ujmowane w ramach bieżącej działalności operacyjnej i inwestycyjnej poszczególnych spółek oraz, stosownie do charakteru podejmowanych inicjatyw, w ramach programów grantowych i inicjatyw fundacyjnych.

Realizacja działań opiera się głównie na zasobach organizacyjnych, technicznych i finansowych wbudowanych w procesy operacyjne i inwestycyjne.

W ramach wdrażania Planu działań na rzecz bioróżnorodności zostaną zaproponowane konkretne inicjatywy adresujące wymagania MDR-A.

Wybrane działania zrealizowane w 2025 roku zgodnie z hierarchią łagodzenia

W 2025 roku spółki Grupy ORLEN realizowały działania na rzecz ograniczania wpływu na bioróżnorodność zgodnie z hierarchią łagodzenia, tj. poprzez unikanie, minimalizację, odtwarzanie/rekultywację/remediację, a w przypadkach wymaganych decyzjami administracyjnymi lub przepisami – również kompensację przyrodniczą. Zakres i charakter działań były dostosowane do profilu działalności poszczególnych spółek, etapu realizacji inwestycji oraz uwarunkowań środowiskowych.

W obszarze unikania i minimalizacji oddziaływań działania koncentrowały się przede wszystkim na odpowiednim planowaniu inwestycji, prowadzeniu prac w sposób ograniczający presję na siedliska i gatunki oraz wdrażaniu rozwiązań technicznych zmniejszających ryzyko oddziaływań.

• ORLEN S.A. stosował hierarchię łagodzenia w projektach infrastrukturalnych wszędzie tam, gdzie wynikało to z decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a także w planach zarządzania dla projektu Nowa Chemia na etapie budowy. Zgodnie z Environmental Management Plan wykonawcy wdrażali środki unikania i minimalizacji, obejmujące m.in. ograniczenie zajęcia terenu, prowadzenie prac poza okresem lęgowym ptaków, redukcję hałasu i emisji pyłu, właściwe postępowanie z odpadami, ochronę gleb i wód oraz zabezpieczanie wykopów dla fauny.
• ORLEN New Power realizował działania z poziomu unikania i minimalizacji w projektach farm wiatrowych i fotowoltaicznych. Sama realizacja źródeł odnawialnych stanowiła alternatywę wobec budowy wysokoemisyjnych obiektów energetycznych, a na farmach fotowoltaicznych stosowano rozwiązania umożliwiające bezkolizyjne przemieszczanie się małych zwierząt pod ogrodzeniami. Na etapie eksploatacji koszenie roślinności prowadzono poza okresem lęgowym, a w okresie lęgowym wyłącznie pod nadzorem ornitologa. Na farmach wiatrowych prowadzono monitoring ptaków i nietoperzy, a na wybranych obiektach stosowano systemy detekcji ptaków Bioseco, wspierające ograniczanie ryzyka kolizji poprzez sygnały świetlne i dźwiękowe.
• Na etapie projektowym ORLEN Neptun wdrażał działania adekwatne do fazy rozwoju przedsięwzięć, obejmujące uwzględnienie wymagań środowiskowych w umowach z wykonawcami badań, obowiązek identyfikacji środków minimalizacji wpływu na środowisko oraz ich akceptację przez komórki HSE/środowiskowe, a także implementację i kontrolę warunków decyzji środowiskowych. Nadzór nad realizacją tych działań sprawowały zespoły HSE/Środowisko.
• Geofizyka Toruń S.A. realizowała prace zgodnie z ocenami oddziaływania na środowisko i inwentaryzacjami przyrodniczymi, z wykorzystaniem niskonaciskowego sprzętu, precyzyjnego planowania tras oraz nadzoru zespołów QHSE. Spółka wskazuje, że charakter prowadzonych prac ma charakter tymczasowy i nie powoduje trwałej utraty bioróżnorodności, dlatego działania koncentrowały się na unikaniu i minimalizacji oddziaływań.

W obszarze odtwarzania, rekultywacji i remediacji działania dotyczyły przywracania funkcji przyrodniczych lub użytkowych terenów czasowo lub lokalnie przekształconych.

• ORLEN Upstream Polska po zakończeniu działalności wiertniczej rutynowo realizuje rekultywację czasowo zajętych gruntów, której celem jest przywrócenie ich do użytkowania rolniczego. Prace obejmują m.in. demontaż infrastruktury, odtworzenie rzeźby terenu, rozplantowanie humusu oraz zabiegi agrotechniczne (kultywatorowanie, bronowanie, nawożenie, siew). Zakończenie rekultywacji każdorazowo potwierdzane jest decyzją właściwego starosty.
• ORLEN Aviation kontynuował działania remediacyjne związane z awarią z 2024 roku w lokalizacji w Katowicach, która skutkowała lokalnym zanieczyszczeniem gruntu na obszarze ok. 30 m² poza terenem o wysokiej bioróżnorodności. W pierwszym etapie zastosowano remediację in situ, z możliwością przejścia do remediacji ex situ w przypadku braku osiągnięcia wymaganych efektów.
• ORLEN Termika S.A. realizowała działania obejmujące zarówno elementy minimalizacji, jak i odtwarzania, w tym nasadzenia zastępcze, działania remediacyjne gruntów oraz inwentaryzacje przyrodnicze zakładów. Spółka opracowała również ocenę wpływu poboru i zrzutu wód na ichtiofaunę Wisły i jej dopływów wraz z planem działań zapobiegawczych i kompensacyjnych.

W obszarze kompensacji i działań wyrównawczych działania były realizowane odpowiednio do uwarunkowań formalnoprawnych, w tym w szczególności tam, gdzie wynikały z decyzji administracyjnych lub wymogów regulacyjnych.

Istotną grupę działań stanowiły również aktywne działania ochronne i odtwarzanie funkcji ekosystemów:

• ORLEN S.A. zorganizował działania ochronne w ekosystemie solnisk nadmorskich na terenie Wolińskiego Parku Narodowego oraz na obszarach Natura 2000 Delta Świny i Wolin i Uznam. Zakres prac obejmował koszenie łąk słonych wraz z usunięciem biomasy na obszarze 110 ha, jako uzupełnienie prowadzonego wypasu ekstensywnego. Prace wykonano po zakończeniu okresu lęgowego ptaków i zgodnie z wytycznymi Wolińskiego Parku Narodowego, w celu ograniczenia presji sukcesji roślinnej i utrzymania właściwych warunków siedliskowych dla gatunków chronionych. Koszty poniesione w 2025 roku wyniosły około 0,2 mln PLN netto.
• Grupa ENERGA realizowała działania na rzecz bioróżnorodności, w tym monitoring awifauny i ichtiofauny, zarybianie, rekultywację składowisk, sadzenie drzew, wysiew łąk kwietnych, szkolenia i lokalne akcje środowiskowe. Spółka nie była zobowiązana do formalnych kompensacji utraty bioróżnorodności. Energa Wytwarzanie od lat inwestuje w budowy przepławek dla ryb przy elektrowniach. Obecnie w przepławki wyposażone jest 13 małych elektrowni wodnych: Drzeżewo, Borowo, Wojdyty, Kotowo, Łyna, Brąswałd, Braniewo, Rakowiec, Rościno, Smołdzino, Biesowice i Skarszów Dolny. Ostatnio wybudowano przepławkę przy MEW Skarszów Dolny na rzece Skotawie (otulina Parku Krajobrazowego „Dolina Słupi”) — obiekt oddano do użytku w 2024 roku. Ze względu na koszty spółka będzie starała się pozyskać dofinansowanie zewnętrzne. W latach 2014–2025 na zarybianie rzek przeznaczono 1,3 mln PLN, w tym 0,1 mln PLN netto w 2025 roku. Zarybianie obejmuje m.in. narybek pstrąga potokowego, troci wędrownej i węgorza. Spółka współpracuje m.in. z Instytutem Rybactwa Śródlądowego (monitoring węgorza) i z organizacjami dorzecza Parsęty (odłów/restytucja ryb wędrownych).

Działania realizowane w 2025 roku wskazują, że Grupa koncentrowała się przede wszystkim na zapobieganiu i ograniczaniu oddziaływań u źródła, a następnie tam, gdzie było to konieczne na odtwarzaniu, rekultywacji lub remediacji. Kompensacja była stosowana pomocniczo w przypadkach wynikających z decyzji właściwych organów lub wymogów regulacyjnych. Grupa ORLEN nie prowadziła działań offsetowych.

Wybrane działania edukacyjne i grantowe zrealizowane przez Fundację ORLEN w 2025 roku:

• Fundacja ORLEN dla Pomorza przekazała łącznie blisko 4 mln PLN dziewięciu podmiotom w ramach pierwszej odsłony programu „Wiślany Grant Bioróżnorodności”. Granty w wysokości do 500 tys. PLN trafiły do inicjatyw, które wspierają ochronę cennych ekosystemów Wisły i jej dopływów. Konkurs był skierowany do organizacji pozarządowych, instytucji naukowych i badawczych, szkół oraz samorządów.
• Fundacja ORLEN dla Pomorza przeznaczyła 4 mln PLN na granty, przyznane łącznie dziesięciu podmiotom w ramach I edycji Bałtyckiego Grantu Bioróżnorodności. Na poszczególne inicjatywy, wspierające ochronę różnorodnych form życia, u brzegów i w wodach Morza Bałtyckiego przekazano do 500 tys. PLN. Konkurs skierowano do organizacji pozarządowych, instytucji naukowych i badawczych, szkół, a także urzędów gmin i miast, stowarzyszeń, fundacji i organizacji społecznych.
• Fundacja ORLEN rozpoczęła trzyletnie partnerstwo z UNEP/GRID-Warszawa, wspierając „Program ochrony ptaków szponiastych w Polsce”, który obejmuje działania na rzecz pięciu gatunków drapieżników: orła przedniego, bielika, orlika krzykliwego, rybołowa i sokoła wędrownego. Program zakłada monitoring populacji, wsiedlanie młodych osobników, montaż nadajników telemetrycznych oraz szerokie działania edukacyjne i naukowe, obejmując nawet 90% populacji niektórych gatunków w kraju.
• Projekt „Antarktyka pod skrzydłami ORLENU” to inicjatywa badawczo-edukacyjna, której celem jest ustanowienie nowego Szczególnie Chronionego Obszaru Antarktyki. Obecnie tereny objęte ścisłą ochroną stanowią zaledwie 0,02% powierzchni tego rejonu. Rozpoczęty w 2025 roku pięcioletni program ma doprowadzić do wyznaczenia kolejnego rezerwatu, co zwiększy powierzchnię obszarów chronionych i wzmocni międzynarodową pozycję Polski w ramach prowadzonej już działalności badawczej na Antarktyce. „Antarktyka pod skrzydłami ORLENU” to wspólna inicjatywa ORLEN S.A., Fundacji ORLEN i Instytutu Biochemii i Biofizyki Polskiej Akademii Nauk.
• Dzięki darowiźnie Fundacji ORLEN w kwocie 3,5 mln PLN i po podpisaniu aktu notarialnego, powiększono obszar Magurskiego Parku Narodowego o 50 ha, wspierając projekt ochrony orła przedniego, jednego z najrzadszych gatunków ptaków drapieżnych w Polsce.
• Fundacja ORLEN dla Pomorza przyznała 38 grantów o łącznej wartości około 3,3 mln PLN w ramach Programu „Adaptacja Klimatyczna dla Północnej Polski”. Wśród dofinansowanych inicjatyw znalazły się działania istotne z perspektywy bioróżnorodności, w tym utworzenie lasu kieszonkowego w Łebie oraz projekty edukacyjne dotyczące gospodarowania wodą na Żuławach, wspierające ochronę lokalnych ekosystemów i zwiększanie ich odporności na skutki zmian klimatu.

Cele związane z bioróżnorodnością i ekosystemami [E4-4]

W 2025 roku Grupa nie wyznaczyła mierzalnych celów ilościowych związanych z bioróżnorodnością i ekosystemami. Ambicje Grupy ORLEN w obszarze bioróżnorodności i ekosystemów zostały określone w Polityce Bioróżnorodności oraz w Strategii Zrównoważonego Rozwoju Grupy ORLEN 2025-2035. Ambicje zostały opracowane w oparciu o Strategię UE na rzecz bioróżnorodności do 2030 roku, Taksonomię UE oraz Cele Zrównoważonego Rozwoju ONZ i odnoszą się zarówno do planowania nowych projektów, jak i do prowadzonej działalności oraz jej najbliższego otoczenia. Po wdrożeniu Planu działań (BAP) Grupa planuje przygotować konkretne inicjatywy do wdrożenia w spółkach Grupy. Ambicje związane z różnorodnością biologiczną i ekosystemami zostały określone w Strategii Zrównoważonego Rozwoju, w której Grupa wyznacza poniższe kamienie milowe:

do 2026 roku – Opracowanie planu działania na rzecz ochrony bioróżnorodności Biodiversity Action Plan (BAP) dla Grupy ORLEN, w tym:

• Obliczenie śladu bioróżnorodności ORLEN S.A.,
• Włączenie ochrony różnorodności biologicznej do wewnętrznych procesów strategicznych i decyzyjnych Grupy ORLEN.

do 2030 roku – Realizacja Planu działania BAP w spółkach Grupy ORLEN:

• Dalsze prace na rzecz przeciwdziałania utracie bioróżnorodności oraz kompensowania skutków działalności Grupy ORLEN,
• Unikanie lokalizowania nowych projektów na obszarach szczególnie chronionych.

do 2050 roku – Osiągnięcie Net-positive (dodatni wpływ netto) dla bioróżnorodności dla nowych aktywów.

Ambicje te są wspierane przez zasady określone w Polityce Bioróżnorodności, w szczególności przez włączanie ochrony bioróżnorodności do procesów decyzyjnych, stosowanie hierarchii łagodzenia oraz podejmowanie działań wspierających różnorodność biologiczną na terenach prowadzonej działalności. Część ambicji ma obecnie charakter kierunkowy i wdrożeniowy, a ich dalsza operacjonalizacja, w tym rozwój mierników, wartości bazowych i monitorowania postępów, planowane jest w ramach opracowania i realizacji Planu działań.

Ambicje na poziomie spółek Grupy ORLEN

Polska Spółka Gazownictwa (PSG) w 2025 roku opracowała i wdrożyła Politykę ochrony środowiska PSG, w ramach której wyznaczono cel „Ochrona i kształtowanie bioróżnorodności”. Cel ten będzie realizowany od 2026 roku i w kolejnych latach w całym obszarze działalności spółki. Na obecnym etapie nie został on jeszcze oparty na progach ekologicznych, pozostaje jednak spójny z kierunkami Strategii UE na rzecz bioróżnorodności do 2030 roku.

IKS Solino przyjęła cel polegający na nadaniu priorytetu ochronie bioróżnorodności na wszystkich poziomach działalności i inwestycji. Obejmuje on uwzględnianie aspektów bioróżnorodności w cyklu życia projektów i w łańcuchu dostaw, prowadzenie stałego monitoringu inwestycji oraz podnoszenie świadomości pracowników.

ORLEN Neptun w 2025 roku nie ustanowił odrębnych celów ilościowych w obszarze bioróżnorodności. Spółka zakłada rozwój celów mierzalnych wraz z wejściem projektów Baltic East i Baltic West w fazę budowy i eksploatacji oraz z uruchomieniem monitoringu środowiskowego.

ORLEN Termika S.A. przyjęła, w ramach zatwierdzonych przez Zarząd „Celów środowiskowych 2025”, cel dotyczący oceny bioróżnorodności na terenach zakładów oraz opracowania planów działań na rzecz bioróżnorodności do 2030 roku. Realizacja tego celu obejmuje w szczególności inwentaryzacje przyrodnicze, ocenę wpływu na ichtiofaunę oraz przygotowanie planu działań.

Pozostałe spółki Grupy nie wskazały dodatkowych celów związanych z bioróżnorodnością i ekosystemami.

Mierniki wpływu związane ze zmianą w zakresie bioróżnorodności i ekosystemów [E4-5]

Lokalizacje znajdujące się na obszarach wrażliwych pod względem bioróżnorodności lub w ich pobliżu

Zakres aktywów: do analiz włączono wyłącznie aktywne obiekty Grupy ORLEN zlokalizowane w Polsce; nie brano pod uwagę obiektów wyłączonych z użytkowania oraz znajdujących się na etapie przygotowania do uruchomienia. Źródła warstw obszarów chronionych: publiczne dane geoprzestrzenne GDOŚ (serwis Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, stan na 6 maja 2025 roku). Dla kolizji pośrednich (analiza sąsiedztwa liczona od granicy aktywa) wyznaczono bufory 100 m oraz 2 km. Jeżeli ten sam obszar chroniony pozostawał w interakcji z >1 aktywem, w zestawieniach liczony był raz (jako jedna kolizja). Kolizja pośrednia identyfikuje potencjalny zasięg oddziaływania (presja sąsiedztwa) liczony od aktywa i nie przesądza o stwierdzonym negatywnym wpływie na siedliska/gatunki.

Informacje dotyczące użytkowania gruntów

W niniejszej sekcji prezentowane są mierniki powierzchniowe obrazujące wpływ działalności na sposób użytkowania i stan gruntów na terenach zarządzanych przez Grupę ORLEN. Mierniki obejmują: powierzchnie nieprzepuszczalne, biologicznie czynne, przekształcone w roku sprawozdawczym oraz zdegradowane, a także opis rodzajów degradacji tam, gdzie został wskazany przez spółki.