Osoby wykonujące pracę w łańcuchu wartości [ESRS S2]

Interesy i opinie zainteresowanych stron [S2.SBM-2]

Interesy i opinie zainteresowanych stron mają istotny wpływ na strategię i model biznesowy Grupy ORLEN, a jej działania wskazują na zaangażowanie całej Grupy w zrównoważony rozwój i poszanowanie praw człowieka w całym łańcuchu dostaw.

Zgodnie z przeprowadzoną analizą podwójnej istotności Grupa ORLEN wywiera istotny wpływ na osoby wykonujące pracę w łańcuchu wartości. Jednym z kluczowych obszarów Strategii Zrównoważonego Rozwoju są kwestie bezpieczeństwa kontraktorów, co jest spójne ze standardami bezpieczeństwa wobec pracowników własnych. Szczegółowe informacje w tym zakresie opisano szerzej w rozdziale S1.

Dbałość o interesy, poglądy i prawa pracowników w łańcuchu wartości ma odzwierciedlenie w Polityce zakupowej oraz Kodeksie Postępowania dla dostawców Grupy ORLEN, który stanowi jeden z kluczowych elementów współpracy z dostawcami. Kodeks określa, że dostawca w sposób odpowiedzialny zarządza pracownikami oraz miejscami pracy m.in. zapewniając rozwój kompetencji pracowników, dbałość o bezpieczeństwo w miejscu pracy oraz zapewnia swoim pracownikom i kontrahentom bezpieczne i uczciwe środowisko pracy.

Kodeks dla Dostawców Grupy ORLEN zawiera również zobowiązania w zakresie praw człowieka, pracowniczych oraz środowiskowych i bezpieczeństwa pracy. Polityka antykorupcyjna, która jest również obowiązkowym dokumentem do akceptacji przez Dostawców na etapie przystępowania do postępowania zakupowego, umożliwia zgłaszania wszelkich działań niezgodnych z obowiązującym prawem. Kwestie osób wykonujących pracę w łańcuchu wartości są regulowane w ramach relacji biznesowych z dostawcami określonymi w zawieranych umowach.

Istotne wpływy, ryzyka i szanse oraz ich wzajemne związki ze strategią i z modelem biznesowym [S2.SBM-3]

Model biznesowy Grupy ORLEN opiera się na zintegrowanej działalności w całym łańcuchu wartości, obejmującej m.in.:

• wydobycie i pozyskiwanie surowców,
• przetwórstwo i produkcję (rafinerie, petrochemia, energetyka),
• logistykę i dystrybucję,
• sprzedaż hurtową i detaliczną,
• szeroką współpracę z kontraktorami, dostawcami i podmiotami zewnętrznymi.

Taka struktura powoduje, że znacząca część pracy wykonywana jest przez osoby niebędące pracownikami własnymi, lecz działające w łańcuchu wartości (upstream i downstream), często w środowisku podwyższonego ryzyka operacyjnego.

Pracownicy w łańcuchu wartości Grupy ORLEN to głównie osoby zatrudnione przez kontrahentów i podwykonawców, które wykonują pracę na rzecz Grupy, ale nie są jej własnymi pracownikami. Obejmują oni w szczególności:

• pracowników firm zewnętrznych realizujących prace techniczne, remontowe, inwestycyjne i serwisowe,
• osoby wykonujące zadania operacyjne i logistyczne na instalacjach i obiektach Grupy ORLEN,
• pracowników firm obsługujących transport, magazynowanie, usługi pomocnicze i utrzymanie ruchu,
• pracowników stacji paliw prowadzonych przez podmioty zewnętrzne,
• pracowników pracujących w ramach operacji prowadzonych w formie wspólnego przedsięwzięcia lub spółek celowych.

Wszystkie osoby wykonujące pracę w łańcuchu wartości są potencjalnie narażone na negatywne wpływy, które mogą mieć charakter systemowy (wynikać z lokalizacji geograficznej, w której prowadzona jest działalność) lub jednorazowy (wynikać z incydentu np. utraty reputacji dostawcy). Wpływy systemowe mogą występować w krajach o najwyższym ryzyku społecznym, w których Grupa ORLEN identyfikuje pracowników w łańcuchu wartości: Algieria, Arabia Saudyjska, Azerbejdżan, Gujana, Kazachstan, Nigeria, Norwegia, Polska, Rosja, Stany Zjednoczone i Wielka Brytania. Dostawy z Rosji, wyłącznie rurociągowe, na które nie zostały wprowadzone międzynarodowe sankcje, realizowano w 1 kwartale 2025 roku.

Grupa ORLEN prowadzi działalność w rozbudowanym, wielonarodowym łańcuchu wartości. W ramach oceny wpływów i ryzyk społecznych związanych z osobami wykonującymi pracę w łańcuchu wartości, dokonanej na poziomie Grupy, nie zidentyfikowano dotychczas odrębnych grup osób posiadających szczególne cechy lub znajdujących się w sytuacji zwiększonego ryzyka. Nie przeprowadzano dodatkowych analiz.

Wszystkie osoby w łańcuchu wartości z założenia podlegają takim samym zasadom jak własne zasoby pracownicze Grupy. Kodeks dla Dostawców wymaga od wszystkich dostawców traktowania osób w łańcuchu wartości zgodnie z wytycznymi dotyczącymi warunków zatrudnienia, przestrzegania zasad BHP oraz praw człowieka.

Niniejszym ujawnieniem nie zostały objęte wszystkie osoby wykonujące pracę w łańcuchu wartości, które w okresie sprawozdawczym miały czynną współpracę z Grupą ORLEN. Z uwagi na skalę działalności Grupy ORLEN na obecnym etapie nie jest możliwe zweryfikowanie całego łańcucha wartości. W łańcuchu wartości Grupy ORLEN występuje wiele zawodów, m.in. pracownicy stacji benzynowych, pracownicy tankowców, gazowców, osoby wykonujące odczyty liczników gazu i energii elektrycznej, świadczący usługi utrzymania czystości, informatycy, adwokaci, doradcy i in. Niektóre z osób wykonujących pracę w łańcuchu wartości pracują w krajach o podwyższonym ryzyku, dlatego istnieje potencjalne ryzyko związane z nieprzestrzeganiem warunków pracy, czy kwestii środowiskowych.

Łańcuch wartości Grupy ORLEN ma charakter globalny, a dostawcy mają siedziby w różnych regionach świata, m.in. w Europie, na Bliskim Wschodzie, Azji i Ameryce. W niektórych regionach może występować ryzyko nieprzestrzegania praw pracowników. W bieżącym okresie raportowym w łańcuchu wartości Grupy ORLEN nie zidentyfikowano istotnych wpływów, w odniesieniu do których istnieje znaczące ryzyko występowania pracy dzieci, pracy przymusowej lub obowiązkowej.

Dostawcy podwykonawcy i partnerzy są jedną z kluczowych grup interesariuszy Grupy ORLEN. Ta grupa jest najbardziej istotna w odniesieniu do pracowników w łańcuchu wartości. W ramach analizy podwójnej istotności, interesy tej grupy interesariuszy są uwzględniane w ocenie wpływów ryzyk i szans. Wyniki analizy podwójnej istotności są uwzględniane w strategii zrównoważonego rozwoju.

W ramach analizy podwójnej istotności zidentyfikowano negatywne wpływy i ryzyka związane z osobami wykonującymi pracę w łańcuchu wartości. Ryzyka te mają charakter systemowy, dotyczą głównie bezpieczeństwa warunków pracy, które wynikają z prowadzenia działalności w krajach wysokiego ryzyka dotyczą potencjalnego naruszenia praw pracowników oraz potencjalnych kosztów związanych z nieprzestrzeganiem BHP.

Negatywne wpływy wynikają z jedynie deklaratywnej akceptacji, przez dostawców, obowiązku przestrzegania przepisów w stosunku do osób w łańcuchu wartości i braku kontroli ze strony Grupy ORLEN przestrzegania tych przepisów w zakresie czasu pracy, adekwatnej płacy, dialogu społecznego czy BHP. Obecnie Grupa ORLEN nie prowadzi bezpośrednich badań opinii wśród osób w łańcuchu wartości. Grupa planuje wdrożyć procesy współpracy w ramach implementacji należytej staranności w perspektywie 5 lat.

Zidentyfikowane potencjalne pozytywne wpływy obejmują zwiększenie świadomości dostawców w zakresie zrównoważonego rozwoju poprzez szkolenia i konsultacje oraz podnoszenie wiedzy z zakresu BHP pracowników w łańcuchu wartości. Grupa ORLEN przygotowuje się do rozpoczęcia cyklu konferencji dla dostawców, w tym panelu informacyjnego dotyczącego zrównoważonego rozwoju.

Podsumowanie analizy podwójnej istotności w zakresie pracowników w łańcuchu wartości [S2.IRO-1]

Polityki związane z osobami wykonującymi pracę w łańcuchu wartości [S2-1]

Polityki dotyczące osób wykonujących pracę w łańcuchu wartości opisane poniżej, odzwierciedlają zaangażowanie Grupy ORLEN w poszanowanie praw człowieka oraz główne międzynarodowe standardy i porozumienia w tym obszarze.

Kluczowe polityki w Grupie ORLEN mające na celu zarządzanie istotnym wpływem na osoby wykonujące pracę w łańcuchu wartości:

Procesy współpracy z osobami wykonującymi pracę w łańcuchu wartości w zakresie wpływów [S2-2]

Grupa ORLEN nie posiada polityki, która regulowałaby procesy współpracy z osobami wykonującymi pracę w łańcuchu wartości, posiada natomiast uregulowane zasady współpracy z dostawcami. Jest to na chwilę obecną najistotniejszy aspekt w odniesieniu do współpracy z osobami wykonującymi pracę w łańcuchu wartości. Z uwagi na duże rozproszenie geograficzne i szeroki zakres kupowanych towarów i usług w Grupie ORLEN funkcjonuje zróżnicowany system współpracy z dostawcami, realizowany przez różne jednostki organizacyjne oraz w różnych systemach. Każda Spółka prowadzi weryfikację dostawców we własnym zakresie, zgodnie z odrębnymi wytycznymi, w tym dialog z osobami w łańcuchu wartości. Spółki, które wprowadziły standard organizacyjny w obszarze Zakupów prowadzą swoje procesy w oparciu o centralne wytyczne dotyczące oceny i weryfikacji dostawców. W 2025 roku uruchomiono projekt, który powołał centralną komórkę ds. zarządzania ryzykiem kontrahenta. Komórka, Biuro Zarządzania Ryzykiem Kontrahenta, jest obecnie na etapie organizacyjnym i docelowo ma odpowiadać za pozyskanie niezbędnych dla Grupy ORLEN informacji o kontrahentach i ich bieżącej aktualizacji w dedykowanych systemach korporacyjnych. W ramach projektu planowane jest stworzenie dedykowanego systemu IT do zarządzania centralną bazą kontrahentów i automatyzacji procesu weryfikacji w możliwie największym zakresie. Dyrektor Biura Zarządzania Ryzykiem Kontrahenta będzie osobą odpowiedzialną operacyjnie za weryfikację współpracy i monitorowanie wyników.

Obecnie w Grupie ORLEN stosowane są następujące wymagania formalne w ramach współpracy z dostawcami i partnerami biznesowymi:

• akceptacja Kodeksu Postępowania dla Dostawców,
• zapoznanie się z Polityką ochrony praw człowieka,
• zapoznanie się z zasadami antykorupcyjnymi,
• klauzule antykorupcyjne i sankcyjne w umowach,
• regulaminy pracy dla kontraktorów / wymagania bezpieczeństwa wykonywania prac.

Procesy naprawy skutków negatywnych wpływów i kanały zgłaszania wątpliwości przez osoby wykonujące pracę w łańcuchu wartości [S2-3]

Polityka ochrony praw człowieka zawiera informacje o mechanizmach zgłaszania naruszeń i nieprawidłowości, które opierają się na możliwości anonimowego i dobrowolnego informowania o nieprawidłowościach. Grupa ORLEN zapewnia anonimowość i bezpieczeństwo osobom zgłaszającym naruszenia oraz zobowiązuje się do skutecznego procesu naprawczego i wdrażania środków zaradczych.

Kanały zgłaszania nieprawidłowości

• Systemy zgłoś zagrożenie bezpieczeństwa pracy w wybranych spółkach,
• Rzecznik ds. etyki,
• Rzecznik ds. społeczności lokalnych,
• ORLEN zapewnia każdej osobie działającej w dobrej wierze możliwość zgłaszania naruszeń prawa za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres: naruszenieprawa@orlen.pl lub pod numerem telefonu bez identyfikacji osoby zgłaszającej. Zgłoszenia są obsługiwane przez Biuro Kontroli i Bezpieczeństwa.

Wyżej wymienione kanały są powszechnie dostępne, informacje te wraz ze wskazówkami o możliwości składania zgłoszeń są opublikowane na stronie internetowej ORLEN.

Od 2024 roku w Grupie ORLEN funkcjonuje Polityka ochrony sygnalistów obejmująca zgłoszenia o nieprawidłowościach dokonywane z zachowaniem kontekstu związanego z pracą oraz Regulamin zgłoszeń wewnętrznych w ORLEN S.A. obejmujący pracowników własnych i pracowników w łańcuchu wartości, zapewniający bezpieczne warunki zgłaszania nieprawidłowości. Szczegóły w części dotyczącej G1.

Postępowanie wyjaśniające w sprawach dotyczących osób wykonujących pracę w łańcuchu wartości jest prowadzone w oparciu o takie same mechanizmy, jak postępowanie prowadzone w związku z własnymi pracownikami, szczegóły w części S1-3. Podstawą przyjmowania i rozpatrywania zgłoszeń o naruszeniach prawa i regulacji wewnętrznych jest Regulamin zgłoszeń wewnętrznych w ORLEN S.A. uwzględniający rozpatrywanie sprawy w sposób poufny, z poszanowaniem praw o prywatności oraz praw w zakresie ochrony danych. Grupa ORLEN przygotowuje proces weryfikacji kontrahentów i oceny ryzyk pod kątem zrównoważonego rozwoju, tj. w zakresie środowiskowym, społecznym oraz ładu korporacyjnego. Proces ten ma na celu zidentyfikowanie potencjalnych oraz rzeczywistych przesłanek o naruszeniach w obszarze zrównoważonego rozwoju. Identyfikacja tych przesłanek pozwoli wskazać kierunek do dalszej pracy z kontrahentem w ramach procesu należytej staranności celem minimalizacji ryzyka oraz wzmacniania dobrych praktyk.

Wszystkie zobowiązania dostawców w zakresie praw osób wykonujących pracę w łańcuchu wartości są akceptowane w momencie zawierania współpracy.

Grupa ORLEN jest w trakcie realizacji projektu, który ma na celu wdrożenie działań służących zarządzaniu istotnymi ryzykami i wykorzystywaniu istotnych szans związanych z osobami wykonującymi pracę w łańcuchu wartości. Zakończenie projektu planowane jest w perspektywie 5 lat. W ramach projektu planowane jest również uwzględnienie środków naprawczych w przypadku wystąpienia negatywnych wpływów na osoby wykonujące pracę w łańcuchu wartości, udostępnianie kanałów umożliwiających zgłaszanie wątpliwości, a także sposoby śledzenia i monitorowania zgłaszanych problemów.

Podejmowanie działań dotyczących istotnych wpływów na osoby wykonujące pracę w łańcuchu wartości oraz stosowanie podejść służących zarządzaniu istotnymi ryzykami i wykorzystywaniu istotnych szans związanych z osobami wykonującymi pracę w łańcuchu wartości oraz skuteczność tych działań [S2-4]

Grupa ORLEN dąży do zwiększania wpływów pozytywnych pracując nad określeniem optymalnej formy współpracy z dostawcami w zakresie poprawy warunków pracy dla pracowników łańcuchu wartości. W celu wywierania pozytywnego wpływu na osoby wykonujące pracę w łańcuchu wartości, Grupa ORLEN stosuje szereg mechanizmów współpracy, które obejmują:

• Powołanie Rzecznika ds. Etyki,
• Rejestr Kwalifikowanych Wykonawców: Narzędzie stosowane przez Grupę Energa do weryfikacji i wyboru wykonawców spełniających określone standardy;
• Klauzule antykorupcyjne: Zapobiegają korupcji i konfliktom interesów w relacjach biznesowych,
• Bezpieczeństwo i Higiena Pracy (BHP): Wymaganie od kontrahentów przestrzegania przepisów i procedur BHP; Jedynki bezpieczeństwa dla własnych Stacji Paliw ORLEN, stanowiące zbiór podstawowych zasad do stosowania na terenie własnych Stacji Paliw ORLEN, Zapisy w Umowach: Zabezpieczają przestrzeganie czasu pracy, BHP i posiadanie odpowiednich uprawnień i szkoleń,
• Szkolenia dla osób wykonujących prace na terenie stacji paliw i terminali paliw, szkolenia dla kierowców autocystern, Centrum szkoleniowe ORLEN S.A.: szczegółowa weryfikacja wiedzy teoretycznej i praktycznej m.in. w obszarze BHP, mechaniki, elektryki oraz z zagrożeń lokalnych występujących na terenie instalacji produkcyjnych ORLEN,
• Możliwość udziału w corocznie organizowanych Dniach Bezpieczeństwa Pracy i Ochrony Zdrowia Grupy ORLEN,
• Możliwość zgłoszenia zagrożenia bezpieczeństwa pracy przez pracowników firm zewnętrznych,
• Grupa monitoruje rezultaty tych działań. Wyniki zostały uwzględnione w rozdziale S1-14 w tabeli dot. Efektywności systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy Grupy ORLEN.

Grupa ORLEN w ramach swojego modelu biznesowego stosuje odpowiedzialny sourcing, w którym obowiązkowym elementem jest zobowiązanie dostawców do przestrzegania Kodeksu postępowania dla Dostawców i Kodeksu Etyki Grupy ORLEN. Grupa ORLEN ocenia swoich dostawców pod kątem przestrzegania kodeksów i polityk, w tym w zakresie zrównoważonego rozwoju. W kolejnych latach zamierza przeprowadzać pogłębione audyty w ramach procesu należytej staranności oraz stale dostosowywać i udoskonalać procesy operacyjne i zakupowe poprzez identyfikację ryzyk związanych z osobami wykonującymi pracę w łańcuchu wartości. Spowoduje to wdrożenie bardziej odpowiednich procesów wyboru i kwalifikacji dostawców, a wprowadzenie kryteriów ESG do procesów zakupowych wpłynie na całą strategię operacyjną i pomoże w realizacji celów ONZ w zakresie SDG.

Istotne wpływy i ryzyka związane z osobami wykonującymi pracę w łańcuchu wartości, zidentyfikowane w ramach analizy podwójnej istotności będą podlegać dalszej analizie i Grupa dołoży wszelkich starań, aby opracować i wdrożyć zarządzanie nimi. Grupa ORLEN jest w trakcie realizacji projektu, który ma na celu w dłuższej perspektywie wdrożenie działań służących zarządzaniu istotnymi ryzykami i wykorzystywaniu istotnych szans związanych z osobami wykonującymi pracę w łańcuchu wartości. Zakończenie projektu planowane jest w perspektywie 5 lat.

W ramach zorganizowanego systemu zarządzania bezpieczeństwem pracy kontraktorów realizujących prace na terenie należącym lub dzierżawionym przez spółki Grupy ORLEN:

• monitorowany jest poziom wypadkowości pracowników firm zewnętrznych wykonujących prace na terenie należącym lub dzierżawionym przez spółki Grupy ORLEN, których statystyka została ujęta w KPI obszaru bezpieczeństwa pracy Grupy ORLEN,
• realizowane są kontrole i audyty w zakresie bezpieczeństwa wykonywania prac i przygotowania do nich kontraktorów, również te wynikające z wymagań funkcjonującego w Grupie ORLEN Standardu Technicznego „Klasyfikacja oraz nadzór nad bezpieczeństwem firm zewnętrznych, znajdujących się w obrębie zakładu lub wykonujących usługi dla spółek Grupy ORLEN”,
• organizowane są warsztaty i webinary tematyczne dotyczące bezpiecznej realizacji prac dla pracowników firm zewnętrznych,
• na terenie spółek Grupy ORLEN prowadzone są Safety Walks kadry kierowniczej w miejscach pracy, obejmujące również zakres prac wykonawców zewnętrznych. Prowadzone są cykliczne kontrole Służby BHP w zakresie weryfikacji bezpieczeństwa wykonywania prac i przygotowania do nich pracowników firm zewnętrznych.

Grupa monitoruje rezultaty tych działań. Wyniki zostały uwzględnione w rozdziale S1-14 w tabeli dot. Efektywności systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy Grupy ORLEN.

Trwają prace nad wdrożeniem systemu należytej staranności w łańcuchu dostaw z uwzględnieniem wymagań Dyrektywy ws. należytej staranności przedsiębiorstw w zakresie zrównoważonego rozwoju (ang. Corporate Sustainability Due Diligence Directive – CSDDD).

W Grupie trwa również proces tworzenia nowych procedur związanych z centralną weryfikacją dostawców, w tym również kwestii ograniczania negatywnego wpływu na osoby powiązane z łańcuchem wartości.

W okresie sprawozdawczym nie zidentyfikowano istotnych wydatków OPEX i nakładów inwestycyjnych CAPEX związanych z osobami wykonującymi pracę w łańcuchu wartości.

Funkcje wewnętrzne związane z zarządzaniem kwestiami dotyczącymi osób wykonujących pracę w łańcuchu wartości

Zarządzanie wpływem, zarówno negatywnym, jak i pozytywnym, wymaga zaangażowania różnych komórek organizacyjnych w Grupie ORLEN. Każda z tych komórek odgrywa kluczową rolę w identyfikacji, ocenie i zarządzaniu ryzykami, a także w promowaniu inicjatyw wspierających zrównoważony rozwój. Obszar Zakupów realizujący strategię Grupy ORLEN w zakresie zrównoważonego łańcucha wartości, odpowiada za zarządzanie relacjami z dostawcami. Odgrywa bardzo istotną rolę w negocjacjach umów oraz monitorowania standardów u dostawców. W ramach zarządzania segmentowego planowane jest wypracowanie standardów, procesów i inicjatyw, które będą implementowane są w spółkach Grupy ORLEN.

Cele dotyczące zarządzania istotnymi negatywnymi wpływami, zwiększania pozytywnych wpływów i zarządzania istotnymi ryzykami i szansami [S2-5]

Grupa ORLEN nie wyznaczyła mierzalnych celów związanych z osobami wykonującymi pracę w łańcuchu wartości. Grupa ORLEN planuje wyznaczyć mierzalne zorientowane na rezultaty cele dotyczące osób wykonujących pracę w łańcuchu wartości w perspektywie 5 lat.

Ambicją wynikającą ze Strategii Zrównoważonego Rozwoju na lata 2025-2035 jest wskaźnik TRIR Grupy ORLEN <0,2 w 2030+ (ilość wypadków przy pracy pracowników i kontraktorów). Aby zrealizować tą ambicję prowadzona jest kontrola miejsc pracy kontraktorów, weryfikacja ich kompetencji oraz realizacja szkoleń ze stosowania bezpiecznych praktyk. W ramach opracowywanych przez spółki Grupy ORLEN operacjonalizacji strategii doskonalony jest obszar zarządzania bezpieczeństwem osobistym kontraktorów.